The Martyrdom of Saint Sebastian

Phần lớn họa sĩ vẽ Thánh Sebastian đứng. El Greco cho ông quỳ, bị trói vào thân cây qua một cánh tay giơ cao, sức nặng dồn lên tảng đá nơi họa sĩ ký tên. Giới nghiên cứu vẫn tranh luận tư thế ấy lấy cảm hứng từ nghệ thuật của ai.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Phần lớn lịch sử ban đầu của bức tranh dựa trên phỏng đoán. Dựa vào phong cách và tài liệu, giới nghiên cứu xếp nó vào thập niên đầu của El Greco ở Tây Ban Nha, khoảng 1576 đến 1579; Wikidata ghi 1577. Nhiều người cho rằng tranh được vẽ cho Diego de Castilla, trưởng giáo đoàn nhà thờ chính tòa Toledo, người đã giúp El Greco có đơn đặt hàng lớn đầu tiên ở Tây Ban Nha. Jesus San Martin Payo đưa ra giả thuyết khác từ một bản thảo thế kỷ 16: tranh thuộc về Juan Alonso de Cordoba, cánh tay phải của Giám mục Juan Ramirez Zapata de Cardenas, người mất năm 1577. Nếu đúng, nó ra đời trước bức Lột áo Chúa Kitô, thường được xem là tác phẩm Tây Ban Nha đầu tiên được biết của El Greco.

Điều nên ngắm kỹ

Dáng người duyên dáng và tả thực, vẽ theo phong cách Phục Hưng muộn, cho thấy rõ quá trình học tập ở Ý của El Greco. Đôi mắt ngước lên trời, như đang giao cảm với Thiên Chúa hay chấp nhận cái chết sắp đến. Thân thể khỏa thân, có lẽ hơi kéo dài, vẫn chắc nịch và đầy đặn, chưa có chút nào những tương phản cực độ mà sau này họa sĩ nổi tiếng. Phía sau, phong cảnh giông bão được phác bằng những nét cọ phóng khoáng. Một mũi tên xuyên vào sườn. Khác với Sebastian đứng của El Greco ở Prado, vị thánh ở đây quỳ, bị trói bằng sợi dây vòng qua cánh tay giơ cao, sức nặng tựa lên tảng đá lớn. Bức tranh 191 x 152 cm, theo Wikidata.

Ý nghĩa và dụng ý

Sebastian là nạn nhân của cuộc bách hại Kitô hữu dưới thời Diocletianus. Theo truyền thuyết, ông bị trói vào cây và bị bắn tên, được chữa lành nhờ phép lạ, rồi sau đó bị đánh chết bằng gậy. Từ thời cổ đại, mũi tên đã gắn với hình phạt của thần linh dưới dạng dịch bệnh, nên vào thế kỷ 15 và 16 người ta cầu xin ông cho các nạn nhân dịch hạch. Cuộc tử đạo của ông cũng cho các họa sĩ thời Phản Cải cách một trong số ít cơ hội vẽ khỏa thân trong nghệ thuật tôn giáo. Sebastian của El Greco dường như cam chịu số phận, hoặc thậm chí đón nhận nó.

Di sản

Tư thế khác thường ấy đã gây nhiều tranh luận. Andrew Casper gọi đó là sự trích dẫn một hình người của Michelangelo, dù giới nghiên cứu không thống nhất là hình nào. Michael Scholz-Hansel liên hệ với Michelangelo và tượng Laocoön. Harold Wethey so sánh với tượng Thần Chiến thắng của Michelangelo, còn George A. Rodetis so với cảnh Haman bị trừng phạt trên trần nhà nguyện Sistine, đồng thời cho rằng bàn thờ Averoldi của Titian, nơi Sebastian cũng treo trên dây trói và có chữ ký trên tảng đá, là một hình mẫu có khả năng không kém. Tranh nay được trưng bày tại nhà thờ chính tòa Palencia, trong phòng thánh của nhà nguyện San Jeronimo.