Adoration of the Shepherds

El Greco vẽ cảnh Giáng sinh này vào năm cuối đời, để treo phía trên chính ngôi mộ của mình. Ánh sáng tỏa ra từ Hài Nhi như một lời tuyên xưng đức tin sau cùng.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Bức Mục đồng thờ lạy được El Greco vẽ trong năm cuối cùng của đời ông, và Bảo tàng Prado cho rằng có thể xem đây là tác phẩm cuối cùng của họa sĩ. Bức tranh mang mục đích rất riêng tư: ông vẽ nó để treo trên mộ mình trong tu viện Santo Domingo el Antiguo ở Toledo. Vài năm sau khi ông mất, hài cốt El Greco được chuyển sang một nhà thờ khác, nhưng bức tranh vẫn ở lại. Tranh nằm tại Santo Domingo cho đến thế kỷ 20, canh giữ một ngôi mộ không còn người họa sĩ. Ngày nay tranh thuộc Bảo tàng Prado ở Madrid. Wikidata ghi năm 1612 và kích thước 319 x 180 cm, một khổ tranh cao kéo ánh mắt người xem lên trên.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy bắt đầu từ Hài Nhi, người dường như tự phát ra ánh sáng. Ánh sáng ấy lướt trên gương mặt những mục đồng chân trần đến tôn vinh sự giáng sinh kỳ diệu, tách họ khỏi bóng tối xung quanh. Hãy để ý những thân hình kéo dài và biến dạng, nét chung của mọi bức tranh cuối đời El Greco, và cách các nhân vật chuyển động với nhịp điệu gần như một điệu múa. Tương phản mạnh giữa sáng và tối làm tăng kịch tính. Phía trên, một nhóm thiên thần lơ lửng; nguồn tư liệu cho rằng họ có thể giống phần đã mất của bức Mở ấn thứ năm. Cuối cùng, hãy nhìn góc dưới bên trái, nơi El Greco ký tên bằng tiếng Hy Lạp.

Ý nghĩa và dụng ý

Vì được vẽ cho ngôi mộ của chính mình, thật khó để không đọc bức tranh như lời cầu nguyện của người họa sĩ. Nguồn tư liệu chỉ dừng ở những gì nhìn thấy: ánh sáng đến từ Hài Nhi chứ không từ bầu trời, những vị khách chân trần khiêm nhường, và chuyển động khiến cảnh tượng sống động thay vì tĩnh lặng. Ở đây phép lạ được thể hiện qua ánh sáng và chuyển động. Các mục đồng không xếp hàng yên tĩnh mà như bị cuốn vào khoảnh khắc, còn thiên thần từ bóng tối cùng dự vào sự kiện. Chữ ký Hy Lạp, đặt trong tác phẩm dành cho nơi an nghỉ ở Toledo, lặng lẽ nhắc về cội nguồn của họa sĩ.

Di sản

Theo Bảo tàng Prado, đây có thể là tác phẩm cuối cùng của El Greco, nên nó giữ vị trí đặc biệt ở điểm kết sự nghiệp ông. Tranh cũng cho thấy sự biến dạng cơ thể cực độ đặc trưng cho mọi bức tranh cuối đời, vì thế là ví dụ rõ ràng về chặng đường phong cách của ông. Lịch sử của tranh càng thêm thấm thía: được vẽ cho một ngôi mộ, tranh vượt qua cả mục đích ấy, ở lại tu viện hàng thế kỷ sau khi hài cốt họa sĩ đã đi nơi khác. Nay ở Madrid, tranh cho phép người xem đứng trước hình ảnh mà El Greco chọn để canh giấc ngủ cuối của mình.