The Immaculate Conception

Đức Maria bay lên giữa một bầu trời chiếm gần hết bức tranh, dưới chân là các thiên thần nhỏ. Cuối đời, El Greco vẽ bức Vô nhiễm Nguyên tội này cùng xưởng vẽ và con trai Jorge Manuel, và giới nghiên cứu vẫn tranh luận nét cọ của ai nằm ở đâu.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Tín điều Vô nhiễm Nguyên tội không có trong các Phúc âm chính thức, dù một số nhà chú giải suy ra từ vài câu trong sách Luca. Giáo hội Công giáo chỉ công bố nó thành tín điều năm 1854, nhưng lòng sùng kính đã có từ rất lâu và rất quan trọng trong nghệ thuật Kitô giáo. Đề tài này hiếm trong sự nghiệp El Greco và dễ nhầm với Đức Mẹ Lên Trời, nhưng ở đây vắng các tông đồ của cảnh Lên Trời, và nhiều biểu tượng từ Kinh cầu Đức Bà Loreto xác nhận chủ đề. Bức này được xem là muộn hơn bức Vô nhiễm Nguyên tội với Thánh Gioan Tông đồ và bức Vô nhiễm Nguyên tội ở Nhà nguyện Oballe.

Điều nên ngắm kỹ

El Greco dành cho vùng trời nhiều chỗ hơn so với các phiên bản trước của đề tài. Hãy ngắm Đức Maria và các thiên thần nhỏ dưới chân Mẹ, những phần Harold Wethey cho là đẹp nhất. Rồi nhìn quanh: hoa, kiến trúc, phong cảnh và tấm vải trắng bay bên phải Đức Mẹ, những chi tiết Wethey thấy chất lượng tầm thường. Theo José Gudiol, bức tranh giống bức trong bàn thờ Vô nhiễm Nguyên tội nhưng bỏ các thiên thần ở vùng dưới. Tranh sơn dầu trên vải, 108 x 82 cm theo Gudiol.

Ý nghĩa và dụng ý

Nhiều tác giả chỉ ra sự chênh lệch chất lượng giữa các nhân vật và hậu cảnh. Halldor Soehner là người đầu tiên nhận ra điều đó và cho rằng phong cảnh do Jorge Manuel vẽ. José Álvarez Lopera xem tác phẩm là bước phát triển từ bức Vô nhiễm Nguyên tội được Thánh Gioan chiêm ngắm, sinh động hơn và rõ ràng hơn về giáo lý, đồng thời cũng ghi nhận sự cộng tác của Jorge Manuel. Manuel Bartolomé Cossío nhận xét bố cục thiếu sự xuất thần, nhưng công nhận độ tinh luyện kỹ thuật của giai đoạn cuối đời họa sĩ. Wethey cho rằng các thiên thần, trừ những thiên thần nhỏ dưới chân, mang nét tay của Jorge Manuel.

Di sản

Niên đại chưa chắc chắn: Gudiol xếp vào 1607 đến 1610, còn Wikidata ghi 1611. Bức tranh từng qua một bộ sưu tập tư nhân ở Cádiz, Miguel Borondo ở Madrid, Hầu tước Casa Torres năm 1902, Hầu tước Vega Inclán và Luis de Navas năm 1908, rồi Marcell Nemes ở Budapest từ 1909 đến 1928. Nemes bán tranh năm 1928 và nó vào bộ sưu tập Thyssen-Bornemisza năm 1929. Nay tranh ở Bảo tàng Thyssen-Bornemisza tại Madrid, số kiểm kê 170, được Gudiol ghi số 223, Wethey số 92 và Tiziana Frati số 155.