The Immaculate Conception

Diego Velázquez · 1618

The Immaculate Conception - Diego Velázquez

Một thiếu nữ đứng trên vầng trăng trong suốt, đầu đội vương miện sao, do một Velazquez mới chừng mười tám tuổi vẽ. Đây có thể là một trong những tác phẩm sớm nhất còn lại của ông, ra đời giữa một Seville đang sôi sục vì một cuộc tranh cãi tôn giáo.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Bức Vô nhiễm Nguyên tội vẽ khoảng năm 1618, nay ở Phòng tranh Quốc gia London, cùng với tác phẩm đi đôi với nó, có thể là một trong những tác phẩm sớm nhất còn lại của Velazquez, khi ông mới chừng mười tám tuổi. Bức đi đôi ấy là Thánh Gioan ở Patmos, cùng bảo tàng, cùng kích thước, và hai tranh có lẽ hợp thành một bộ đôi. Năm 1800, Juan Agustin Cean Bermudez ghi nhận cả hai trong phòng hội của tu viện dòng Cát Minh ở Seville. Năm 1809 chúng rời Tây Ban Nha qua tay giáo sĩ Lopez Cepero, đến với đại sứ Anh Bartholomew Frere, và bảo tàng có được chúng năm 1974. Từ thời Cean, giới phê bình nhất trí rằng tranh là thật.

Điều nên ngắm kỹ

Tranh khổ 135 x 102 cm. Đức Mẹ đứng trong tư thế trọng tâm lệch nhẹ, một tư thế lấy từ thầy của Velazquez là Francisco Pacheco. Dưới chân bà, vầng trăng không còn là lưỡi liềm mà là một khối trong suốt như pha lê, nhìn xuyên qua thấy cả phong cảnh. Pacheco từng khuyên vẽ nửa vầng trăng với hai đầu nhọn chúc xuống, vì lý do hợp lẽ thiên văn. Trong phong cảnh, hãy tìm các biểu tượng của kinh cầu Đức Bà: con tàu, ngọn tháp, đài phun nước, cây tuyết tùng. Bà mặc áo dài đỏ tía thay vì áo trắng như Pacheco khuyên, đúng thói quen ở Seville thời ấy. Màu sắc đã sẫm đi dưới lớp sáp từ một lần xử lý cũ, và ánh sáng mạnh chiếu từ bên trái, giống bức đi đôi.

Ý nghĩa và dụng ý

Ở Seville, giáo lý Vô nhiễm Nguyên tội là đề tài tranh cãi gay gắt. Năm 1613, tu sĩ dòng Đa Minh Domingo de Molina phủ nhận nó ngay trên bục giảng, nói rằng Đức Mẹ được thụ thai như anh, như tôi và như Martin Luther, và cuộc tranh cãi bùng nổ. Pacheco là người bênh vực giáo lý này nhiệt thành, và sức nóng của cuộc tranh luận mang đến cho các họa sĩ rất nhiều đơn đặt hàng. Velazquez đi theo khuôn mẫu của thầy, nhưng tách khỏi thầy một cách triệt để ở một điểm: ông vẽ Đức Mẹ theo người mẫu thật. Ông bỏ qua con rắn, hình ảnh của quỷ dữ, còn gương mặt, rất khác những khuôn mặt lý tưởng hóa của Pacheco, đã gợi nhiều phỏng đoán về người ngồi mẫu, mà giới nghiên cứu tìm trong những người thân cận của họa sĩ.

Di sản

Bức tranh nhỏ này cho thấy một họa sĩ trẻ đang học một bộ quy tắc nghiêm ngặt và khẽ uốn cong chúng. Pacheco, thầy và sau này là bố vợ của ông, đã viết chỉ dẫn tỉ mỉ cách vẽ mầu nhiệm này: một thiếu nữ mười hai, mười ba tuổi, rất đẹp, tóc vàng óng, đội mười hai ngôi sao, bao quanh bởi một vầng sáng bầu dục màu đất son và trắng. Velazquez giữ phần lớn chương trình ấy nhưng biến Đức Mẹ thành một thiếu nữ thật, kín đáo. Nguồn tư liệu cho rằng ngay cả lúc mới vẽ, tranh khó sáng bằng các bức của Pacheco, vì phải hài hòa với Thánh Gioan ở Patmos. Ngày nay hai tác phẩm lại ở cạnh nhau tại London.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Diego Velázquez (1599-1660)

nghệ thuật tôn giáo · Maria · Bảo tàng Quốc gia Luân Đôn

Tranh khác của Diego Velázquez

Tranh của các họa sĩ liên quan