El Greco · 1575

Một vị thánh rơi lệ giang tay hướng về luồng sáng lạnh và rực. Suốt nhiều năm, bức El Greco này treo lặng lẽ trên tường nhà xứ một giáo xứ ở Ba Lan, cho đến khi hai nhà nghiên cứu tìm ra nó năm 1964, và một chữ ký Hy Lạp bị che giấu về sau đã chứng minh ai là người vẽ.
Năm 1964, Izabella Galicka và Hanna Sygietyńska-Kwoczyńska, nhà nghiên cứu của Viện Hàn lâm Khoa học Ba Lan, đang kiểm kê di tích nghệ thuật huyện Sokołów thì thấy bức tranh treo trong nhà xứ nhà thờ ở Kosów Lacki. Ban đầu họ cho rằng tranh thuộc xưởng của El Greco, rồi viết thư cho nhà sử học Tây Ban Nha Josep Gudiol Ricart. Ông trả lời rằng nhìn ảnh thì có thể là tay El Greco, nhưng không thể kết luận khi chưa thấy tận mắt. Khi báo chí đưa tin phát hiện vào ngày 1 tháng 4 năm 1967, vài tờ báo gạt đi như một trò đùa Cá tháng Tư. Sổ đăng ký di tích năm đó ghi tranh vẽ khoảng 1570 đến 1577, còn Wikidata ghi năm 1575.
Tranh sơn dầu trên vải, 102 x 75 cm, vẽ Thánh Phanxicô từ đầu gối trở lên vào khoảnh khắc ngài nhận năm dấu thánh. Ngài nghiêng người, xoay ba phần tư về phía luồng sáng chói từ bên trái, mắt ngước lên trời, đẫm lệ. Thân hình kéo dài khác thường, hai tay mở ra như dâng mình cho Thiên Chúa. Hãy để ý bộ áo dòng tay rộng xếp nếp, cổ áo có mũ trùm và sợi dây đôi thắt nút. Phía sau hiện đường nét núi La Verna, dưới bàn tay phải là một chiếc đầu lâu. Tranh có hai nguồn sáng: một rọi mạnh vào vị thánh, một tỏa ra từ đám mây ngay trước mặt ngài. Bảng màu được mô tả là lạnh.
Bức tranh cho thấy Thánh Phanxicô trong trạng thái xuất thần, đầy tâm linh, với ánh sáng rực và màu sắc lạ mang cảm xúc ấy, còn chiếc đầu lâu là biểu tượng của sự phù du. Giữa thập niên 1970, bác sĩ tim mạch Jan Kwoczyński cho rằng người mẫu mắc hội chứng Marfan, dựa vào những ngón tay dài như chân nhện và đôi mắt bóng, và nhận thấy nét giống một mục đồng trong tranh của Jacopo và Francesco Bassano. Nguồn tư liệu xếp ý kiến này vào những suy đoán cũ về các hình người kéo dài của El Greco, và cho biết những thuyết như vậy bị giới chuyên môn phê phán mạnh, vì họ không coi phong cách là hệ quả của bệnh tật.
Tháng 1 năm 1974, các nhà bảo tồn tìm thấy chữ ký thật của El Greco bằng chữ Hy Lạp thường, nằm dưới một chữ ký giả vẽ đè ghi A. van Dück. Tháng 9 năm đó, một hội đồng của Bộ Văn hóa xác nhận đây là bản gốc của El Greco. Lo bị tịch thu, Giáo hội giữ tranh khỏi mắt công chúng suốt nhiều thập niên: năm 1968 tranh được bí mật chuyển về tòa giám mục Siedlce, năm 1990 lời đề nghị mượn tranh của Lâu đài Hoàng gia Warszawa bị từ chối. Từ ngày 15 tháng 10 năm 2004, tranh được trưng bày thường trực tại Bảo tàng Giáo phận Siedlce, và năm 2014 lần đầu đến Lâu đài Hoàng gia.
El Greco (1541-1614)
View of Toledo - El Greco (1596)
The Disrobing of Christ - El Greco (1570s)
The Vision of Saint John - El Greco (1610)
The Nobleman with his Hand on his Chest - El Greco (1580)
Laocoön - El Greco (1610s)
Saint Martin and the Beggar - El Greco (1597)
Adoration of the Shepherds - El Greco (1612)
The Wedding at Cana - Paolo Veronese (1560s)
The Feast in the House of Levi - Paolo Veronese (1573)
Bữa tối cuối cùng - Jacopo Tintoretto (1563)
Miracle of the Slave - Jacopo Tintoretto (1540s)
Venus of Urbino - Titian (1538)
Lễ Đức Mẹ Lên Trời - Titian (1510s)
Bữa tối tại Emmaus - Caravaggio (1601)
Sự kêu gọi của Thánh Matthew - Caravaggio (1609)
Các vị sứ thần - Hans Holbein the Younger (1533)
Xác Kitô chết trong mộ - Hans Holbein the Younger (1520s)