The Disrobing of Christ. Lyon half painting version

El Greco · 1580s

The Disrobing of Christ. Lyon   half painting version - El Greco

Bức tranh nhỏ ở Lyon chỉ giữ lại nửa trên của bức tranh thờ nổi tiếng ở Toledo của El Greco: gương mặt sáng của Chúa Kitô, ánh lóe trên áo giáp, đám đông chìm vào bóng tối. Chỉ trong vài năm, người họa sĩ đã đi từ màu thuần sang ánh sáng.

Câu chuyện phía sau bức tranh

El Greco vẽ bản gốc El Expolio cho Nhà thờ chính tòa Toledo từ 1577 đến 1579, chỉ hai năm sau khi đến Tây Ban Nha, và chính bức tranh ấy khẳng định ông là một họa sĩ được giới tinh hoa trọng vọng. Sau đó ông và xưởng vẽ làm nhiều bản sao. Bản này, vẽ từ 1581 đến 1586, nằm ở Bảo tàng Mỹ thuật Lyon, được Alfred Bellet du Poisat để lại năm 1886. Các chuyên gia như Cossío, Camón Aznar và Söhner cho là do chính tay ông vẽ, còn Mayer vừa được kể trong nhóm ấy vừa được ghi là xem đây là tác phẩm của xưởng, như ông nghĩ về hầu hết các phiên bản, một mâu thuẫn ngay trong nguồn tư liệu. Wikipedia ghi kích thước 47 x 58 cm, còn Wikidata ghi 46 x 58 cm.

Điều nên ngắm kỹ

Trong khi bức Toledo dựng đứng và đồ sộ, năm bản sao, kể cả bản Lyon, chỉ giữ phần trên theo khổ ngang nhỏ, và đây là bản nhỏ nhất. Chúa Kitô lên tới đỉnh Golgotha, có lính đội mũ sắt, mặc giáp như quân đội vua Philip II áp giải. Một người bên phải trói tay Chúa bằng sợi dây, áo xanh lá của hắn giờ bị bóng tối và những nét vàng chia cắt, còn một người áo vàng khoan vào thanh gỗ để tạo chỗ đóng đinh. Áo của Chúa không còn là mảng màu phẳng mà được tạo khối bằng những nếp gấp sâu, và ánh phản chiếu lấp lánh trên vũ khí, áo giáp.

Ý nghĩa và dụng ý

Giới tu sĩ Toledo từng phản đối rằng ba Đức Maria ở phần dưới bức tranh không có trong lời kể của Phúc Âm, và nguồn tư liệu cho rằng vì thế nhiều bản sao, trong đó có bản Lyon, bỏ đi phần dưới cùng ba Đức Maria. Khi chiều cao mất một nửa, bố cục thay đổi hoàn toàn. Màu sắc, thứ màu thuần gợi nhớ truyền thống Byzantine mà El Greco học ở Crete, nhường chỗ cho ánh sáng và lối sáng tối đậm nét. Bầu trời không còn tách khỏi đám đông mà nhấn chìm họ, và mọi thứ dẫn về gương mặt Chúa Kitô, nơi ánh sáng tỏa ra như soi rọi cả cảnh.

Di sản

Bức tranh ở Lyon thuộc một dòng dài những bản sao, do chính tay ông hoặc xưởng vẽ, nảy sinh từ thành công của bản gốc Toledo, một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của El Greco. Bản sao khổ ngang lớn nhất, ở Bilbao, đo 136 x 162 cm; bản Lyon là nhỏ nhất. Khi đặt cạnh bức Toledo, nguồn tư liệu thấy ở đây bằng chứng phong cách El Greco đã chuyển biến nhanh thế nào trong ba bốn năm giữa hai tác phẩm, từ những tương phản rực rỡ của đỏ son, xanh lá, vàng và xanh thẫm sang một thế giới tối hơn, thống nhất hơn, nơi ánh sáng chứ không phải màu sắc giữ cho bức tranh đứng vững.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

El Greco (1541-1614)

nghệ thuật tôn giáo · đám đông · người lính · Museum of Fine Arts of Lyon

Tranh khác của El Greco

Tranh của các họa sĩ liên quan