El Greco · 1597

Ở một thị trấn nhỏ gần Toledo, Đức Mẹ được Chúa Cha và Chúa Con đội vương miện dưới hình chim bồ câu của Chúa Thánh Thần, trong một bức tranh vẫn treo đúng nơi El Greco dành cho nó.
Bức Đức Mẹ được đội vương miện này là một trong năm bức tranh El Greco vẽ cho bức tranh thờ ở bàn thờ chính của Thánh đường Đức Mẹ Bác Ái tại Illescas, gần Toledo. Wikipedia ghi niên đại 1603-1605, còn Wikidata ghi năm 1597, nên hai nguồn không thống nhất; tiểu sử El Greco cũng xếp công trình ở Bệnh viện Bác Ái Illescas vào 1603-1605. Tiểu sử mô tả thập niên 1597-1607 là giai đoạn làm việc sôi nổi, khi xưởng của ông tạo nên nhiều quần thể tranh và tượng cho các cơ sở tôn giáo. Ở Illescas, công việc gồm cả hội họa, điêu khắc và kiến trúc: bàn thờ chính, bốn bàn thờ phụ và bức Thánh Ildefonso. Bức Đức Mẹ đội vương miện thuộc chương trình đầy tham vọng ấy.
Bức tranh, khoảng 163 x 220 cm, thể hiện cảnh Đức Mẹ được Chúa Cha và Chúa Con đội vương miện, với Chúa Thánh Thần trong hình chim bồ câu ở phía trên. Hãy tìm cách sắp đặt ấy: ba Ngôi Thiên Chúa quây quần quanh Đức Mẹ, chim bồ câu bay lượn trên cao khi vương miện được đặt lên đầu Người. Nguồn tư liệu không mô tả thêm bố cục, nhưng tiểu sử nhắc rằng tranh thời chín muồi của El Greco thiên về kịch tính hóa hơn mô tả, và ông ưa những nhân vật cao, mảnh khác thường, nhất là trong tranh thờ. Vì tấm toan này được thiết kế làm một phần bàn thờ chính, hãy hình dung nó được nhìn từ dưới lên, giữa các bức tranh và phần chạm khắc khác.
Lễ đội vương miện là vinh dự tột đỉnh dành cho Đức Mẹ trong nghệ thuật Kitô giáo: sau khi được đưa về trời, Người được Ba Ngôi đội vương miện. Đặt trong thánh đường dâng kính Đức Mẹ Bác Ái, đề tài này nói trực tiếp với lòng sùng kính của nơi ấy. Nó nằm cạnh các cảnh Bác Ái, Giáng sinh, Truyền tin và Hôn lễ của Đức Mẹ, cùng nhau kể lại cuộc đời Đức Mẹ và vai trò biểu tượng của lòng thương xót. Tiểu sử cho biết nghệ thuật El Greco truyền thẳng cảm xúc tâm linh mạnh mẽ đến người xem. Ở đây cảm xúc ấy phục vụ cho cả một bàn thờ, nơi mỗi bức tranh mang thêm ý nghĩa nhờ những bức bên cạnh.
Điều đáng chú ý là bức Đức Mẹ đội vương miện cùng ba bức khác, Bác Ái, Giáng sinh và Truyền tin, vẫn treo trong nhà thờ ở Illescas, còn bức thứ năm, Hôn lễ của Đức Mẹ, nay ở Bảo tàng Nghệ thuật Quốc gia Romania. Công trình này để lại hệ lụy khó khăn: trong năm 1607-1608, El Greco vướng vào một vụ kiện kéo dài với ban quản lý Bệnh viện Bác Ái về khoản thanh toán, một trong những tranh chấp góp phần gây khó khăn tài chính cuối đời ông. Dù vậy, các bức tranh vẫn ở lại nơi chúng được tạo ra để chiêm ngưỡng, nên khách đến Illescas vẫn có thể cảm nhận phần lớn quần thể của El Greco trong bối cảnh nguyên bản.
Wikipedia · Wikipedia (El Greco) · Wikidata
El Greco (1541-1614)
nghệ thuật tôn giáo · Maria · Thánh Giuse
View of Toledo - El Greco (1596)
The Vision of Saint John - El Greco (1610)
The Nobleman with his Hand on his Chest - El Greco (1580)
Laocoön - El Greco (1610s)
Saint Martin and the Beggar - El Greco (1597)
Adoration of the Shepherds - El Greco (1612)
The Concert of the Angels - El Greco (1600s)
Bữa tối tại Emmaus - Caravaggio (1601)
Sự kêu gọi của Thánh Matthew - Caravaggio (1609)