The Concert of the Angels

Một dàn thiên thần chơi nhạc giữa bầu trời thiên đàng, có vị quay lưng về phía ta. Bức tranh ở Athens chỉ là một mảnh, được cắt ra từ một tác phẩm lớn hơn mà El Greco vẽ gần cuối đời.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Dàn nhạc thiên thần là tranh sơn dầu của El Greco, Wikipedia ghi năm 1608, thuộc giai đoạn cuối của ông ở Toledo; Wikidata ghi thập niên 1600. Được vẽ gần cuối đời, nó khiến giới sử học nghệ thuật bối rối: họ không thống nhất đây là tác phẩm hoàn chỉnh hay một phần bản nghiên cứu cho bức Truyền tin đặt hàng cho nhà nguyện Bệnh viện Tavera. Tranh từng là một trong bộ ba bức cho nhà nguyện ấy. Không rõ chúng rời khỏi nhà nguyện khi nào, cũng không rõ bức này bị cắt nhỏ lúc nào, dù Tiziana Frati cho rằng việc đó diễn ra vào nửa sau thế kỷ 19. Hiện tranh được trưng bày tại Phòng trưng bày Quốc gia ở Athens.

Điều nên ngắm kỹ

Tấm toan khoảng 115 x 217 cm thể hiện một dàn hợp xướng thiên thần. Wikidata liệt kê trong chủ đề có sáo, đàn hạc và đàn viol, nên hãy tìm những nhạc cụ ấy giữa các nhân vật. Nhiều thiên thần quay lưng về phía người xem, một lựa chọn khác thường và gần gũi, kéo ta vào nhóm. Hãy để ý những cái đầu thuôn dài và giải phẫu cơ thể, cho thấy ảnh hưởng của Michelangelo. Bức tranh được thiết kế để treo cao trên đầu người xem, và sự kéo dài của hình thể trở nên hợp lý khi ta tưởng tượng mình đang ngước nhìn. Cũng hãy nhớ đây không phải bố cục độc lập mà là một mảnh, nên các mép tranh từng thuộc về một tổng thể lớn hơn.

Ý nghĩa và dụng ý

Tiểu sử El Greco cho biết ông ngày càng kéo dài các nhân vật, nhất là trong tranh dành cho bàn thờ, như một phần của xu hướng kịch tính hóa hơn là mô tả. Dàn thiên thần này thể hiện phong cách muộn ấy. Đây không phải cảnh trong một câu chuyện mà là thị kiến về âm nhạc thiên đàng, được nhìn từ dưới lên như một phần của cảnh Truyền tin, khoảnh khắc Đức Mẹ biết mình sẽ sinh ra Chúa Kitô. Về phong cách, Wikipedia so sánh nó với dàn nhạc thiên thần ở phần trên bức Truyền tin của El Greco tại Prado. Nguồn tư liệu cũng cho biết một số chỗ có lẽ đã được Jorge Manuel Theotocópuli, con trai họa sĩ, vẽ sửa, cho thấy các tác phẩm muộn thường được chia sẻ trong xưởng.

Di sản

Đơn đặt hàng ở Bệnh viện Tavera là một trong những công trình cuối cùng của đời El Greco; theo tiểu sử, ông lâm bệnh nặng khi đang thực hiện một đơn hàng cho bệnh viện và qua đời một tháng sau đó, ngày 7 tháng 4 năm 1614. Mảnh tranh này mang theo dư âm chương cuối ấy. Ngày nay, treo ở Athens, nó đưa tác phẩm của người họa sĩ sinh ra trên đảo Crete về với Phòng trưng bày Quốc gia Hy Lạp. Vì đã bị cắt nhỏ và bối cảnh ban đầu đã mất, người xem phải tự hình dung tổng thể, nhưng dàn hợp xướng còn lại vẫn là một thoáng nhìn sống động vào phong cách đầy thị kiến, thuôn dài mà các thế hệ sau ngưỡng mộ.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia ghi năm 1608; Wikidata ghi thập niên 1600.
Đây là một mảnh bị cắt ra, có lẽ liên quan đến bức Truyền tin cho Bệnh viện Tavera.
Một số chỗ có thể đã được con trai họa sĩ, Jorge Manuel Theotocópuli, vẽ sửa.
Tranh được trưng bày tại Phòng trưng bày Quốc gia ở Athens.

Wikipedia · Wikipedia (El Greco) · Wikidata