Diego Velázquez · 1618
Một chàng trai nhìn nghiêng, một tay cầm sách, vai tựa cây giáo, được chiếu sáng gắt từ bên trái. Suốt nhiều thập kỷ bức Thánh Tô-ma này treo ở Orléans dưới tên Murillo, cho đến khi một học giả nhận ra bàn tay của Velázquez thời trẻ.
Velázquez vẽ Thánh Tô-ma ở Sevilla trong khoảng 1618 đến 1620, thuộc giai đoạn đầu; Wikidata ghi 1618. Ít nhất từ năm 1843 tranh đã ở bảo tàng Orléans, nơi nó được gán cho Murillo. Năm 1925, Manuel Gómez-Moreno tuyên bố đây là tranh Velázquez khi so sánh với bức Thánh Phao-lô ở Barcelona, có dòng chữ tương tự ở phía trên. Nguồn gốc trước đó không rõ, nhưng năm 1772 Antonio Ponz có mô tả một loạt tranh tông đồ của Velázquez trong căn phòng cạnh phòng tu viện trưởng ở tu viện dòng Chartreux Las Cuevas tại Sevilla. Cùng bức Democritus ở Rouen, đây là một trong hai tác phẩm duy nhất của Velázquez trong các bảo tàng Pháp.
Vị thánh được vẽ nghiêng, quấn trong tấm áo choàng nâu cam nặng nề với những nếp gấp sâu. Julián Gállego khen đôi tay, được nghiên cứu từ người thật: tay phải cầm cuốn sách mở bọc da thuộc, tay trái cầm cây giáo tựa lên vai. Người mẫu cũng là chàng trai trong bức Thánh Gioan ở Patmos: râu mới nhú, gò má cao, ở đây có lẽ được làm sắc hơn để nhấn vẻ khổ hạnh. Ánh sáng mạnh từ bên trái khiến nhiều người nói đến chủ nghĩa tự nhiên kiểu Caravaggio và lối chiếu sáng Tenebrism. Phía trên, dòng chữ S. TOMAS gọi tên ngài.
Tô-ma thường được vẽ với cây thước thợ, nên chính dòng chữ giúp nhận ra ngài. Cây giáo có thể gợi một số tông đồ của El Greco, hoặc ngọn giáo của Longinus, nhắc lại nỗi hoài nghi của ngài về sự Phục sinh cho đến khi đặt tay vào cạnh sườn Chúa, hoặc vũ khí tử đạo, vì theo Isidore thành Sevilla ngài chết bởi một nhát giáo. Velázquez mượn từ El Greco ý tưởng loạt tranh tông đồ, trẻ trung, mạnh mẽ, không hào quang, theo lối hiện thực gần Ribera và Caravaggio. Ông vẽ một con người giản dị, có khuyết điểm, được nâng lên hàng thánh, làm gương cho người xem mộ đạo.
Bức tranh là một cột mốc quan trọng trong sự phát triển của họa sĩ và cho thấy nhiều nguồn cảm hứng của ông. Góc nhìn nghiêng khiến khó ghép nó với bức Thánh Phao-lô gần như chính diện ở Barcelona, nên việc hai bức có thuộc cùng một loạt hay không vẫn còn bỏ ngỏ. Hoàn cảnh đặt hàng và nơi treo ban đầu vẫn chưa được biết. Lớp sơn vẽ đè tràn lan và vecni bám bẩn từng làm tranh khó đọc, và năm 2018 Cinzia Pasquali đã phục chế nó, để khách ở Orléans nay thấy vị tông đồ trẻ rõ như lúc Velázquez lần đầu rọi sáng.
Diego Velázquez (1599-1660)
nghệ thuật tôn giáo · Thánh Tôma
Las Meninas (Các thị nữ) - Diego Velázquez (1656)
The Surrender of Brea - Diego Velázquez (1635)
Rokeby Venus - Diego Velázquez (1644)
Las Hilanderas - Diego Velázquez
Portrait of Innocent X - Diego Velázquez
Cụ bà rán trứng - Diego Velázquez (1618)
Bữa trưa - Diego Velázquez (1617)
Sự thắng利 của Bacchus - Diego Velázquez (1628)
Bữa tối tại Emmaus - Caravaggio (1601)
Sự kêu gọi của Thánh Matthew - Caravaggio (1609)
Saint Francis in Meditation - Francisco de Zurbarán (1639)
The Immaculate Conception - Francisco de Zurbarán (1661)
Charles I tại ba vị trí - Anthony van Dyck (1635)
Charles I (1600-1649) with M. de St Antoine - Anthony van Dyck (1636)
The Elevation of the Cross - Peter Paul Rubens (1609)
The Rape of the Daughters of Leucippus - Peter Paul Rubens (1618)
Đội tuần đêm - Rembrandt van Rijn (1642)
Chân dung tự họa - Rembrandt van Rijn (1659)
A Militiaman Holding a Berkemeyer, Known as the ‘Merry Drinker’ - Frans Hals (1620s)
Laughing Cavalier - Frans Hals (1624)