Saint Paul

Một người đàn ông khoác áo choàng nâu nặng nề ngồi giữa nền tối, ôm chặt cuốn sách dày, ánh mắt vô định. Velázquez vẽ Thánh Phao-lô này ở Sevilla thời mới vào nghề, và người mẫu có thể chính là người bán nước trên phố.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Velázquez vẽ Thánh Phao-lô khoảng năm 1619, trước khi rời Sevilla năm 1623 để làm họa sĩ cung đình cho vua Philip IV. Wikidata ghi năm 1618. Năm 1921, August Mayer xác định đây là tranh của ông. Bức này và một bức Thánh Tô-ma nay ở Orléans được cho là xuất phát từ tu viện dòng Chartreux Las Cuevas ở Sevilla. Sử gia Xavier Bray cho rằng hai bức, kích thước tương tự, có thể thuộc một loạt chân dung mười hai tông đồ vẽ ở Sevilla, phần còn lại đã thất lạc. Tranh nay ở Bảo tàng Nghệ thuật Quốc gia Catalunya tại Barcelona.

Điều nên ngắm kỹ

Vị thánh ngồi trên bệ đá hòa vào nền, quấn trong tấm áo choàng rộng với nếp gấp gần như điêu khắc, bên trong là áo dài nâu đỏ. Các ngón tay trái nắm chặt cuốn sách dày. Ánh sáng kịch tính tách ông khỏi nền tối, theo lối Tenebrism, với gam màu đất. Có lẽ để giấu chỗ chưa thạo, Velázquez giấu đôi chân và phần lớn bàn tay dưới nếp áo. Phao-lô thường có tóc nâu; ở đây tóc ông đen điểm chút bạc. Góc trên bên trái, dòng chữ S. PAVLVS gọi tên ông. Vầng hào quang tỏa quanh đầu, còn thanh gươm, biểu tượng quen thuộc, thì vắng mặt.

Ý nghĩa và dụng ý

Phao-lô bị một luồng sáng làm mù mắt trên đường đến Đa-mát và sáng mắt lại sau ba ngày. Ánh nhìn vô định có thể gợi lại lần mất thị lực ấy. Tấm áo nặng nề gợi cuộc hành hương của ông, còn cuốn Phúc Âm cho thấy ông là tông đồ đã truyền bá đức tin. Velázquez đi ngược truyền thống khi trao cho ông cuốn sách thay vì thanh gươm tử đạo. Nhân vật cũng gợi nhớ những triết gia trong tranh Ribera. Được vẽ trực tiếp từ người mẫu, đây là một nghiên cứu trầm lắng về cảm xúc con người, thuộc nhóm tranh nhân vật Velázquez vẽ từ 1618 đến 1622.

Di sản

Tác phẩm được xem là chìa khóa để hiểu chủ nghĩa hiện thực của Caravaggio đã đến Tây Ban Nha thế nào. José López-Rey thấy đầu nhân vật được vẽ sắc nét, bề mặt hơi mòn và sẫm, đặc trưng cho các tranh thời đầu, và cho rằng cách phối nét cọ thô với mịn giống Titian hơn Caravaggio. Sử gia Peter Cherry thấy vị thánh này giống ông lão trong bức Người bán nước ở Sevilla, và tin rằng Velázquez dùng cùng một người mẫu. Chỉ khoảng hai mươi tác phẩm còn lại từ những năm đầu ấy, khiến vị tông đồ lặng lẽ này càng thêm quý giá.