El Greco · 1610s

Một vị tông đồ trẻ, da xanh xao, mặc áo trắng, một tay cầm dao, tay kia cầm sợi xích dẫn tới một con khỉ nhỏ bị xích. El Greco tặng Thánh Bartôlômêô một chi tiết hiếm hoi rút ra từ truyền thuyết thời Trung cổ, trong một bộ tranh các tông đồ cuối đời ông.
Bức chân dung tông đồ Bartôlômêô này thuộc một bộ tranh gọi là Apostolado. El Greco đã nhiều lần vẽ bộ mười hai tông đồ cùng Đấng Cứu Thế, nhưng chỉ hai bộ còn trọn vẹn, một bộ trong phòng thánh nhà thờ chính tòa Toledo và một bộ ở Bảo tàng El Greco tại Toledo, nơi bức tranh này được treo. Tranh có niên đại 1610 đến 1614, kích thước 97 x 77 cm. Trong bộ của bảo tàng, Thánh Matthêu được thay bằng Thánh Phaolô. Sáu nhân vật quay đầu sang phải, sáu quay sang trái, và hình Chúa Kitô Cứu Thế đặt ở giữa.
Vị tông đồ mặc áo dài trắng, khoác áo choàng cùng màu trên vai. Ông vẫn còn trẻ, râu đen, gương mặt xanh xao hốc hác. Tay phải ông cầm con dao, biểu tượng nhắc rằng ông bị lột da khi còn sống. Tay kia ông cầm một sợi xích, biểu tượng thứ hai rất hiếm khi được vẽ, khiến bức tranh này trở nên đáng chú ý. Ở đầu sợi xích, El Greco vẽ một con khỉ tượng trưng cho quỷ. Ông dựng nhân vật bằng kỹ thuật đơn sắc tạo ảo giác như tượng điêu khắc, rồi tạo hình nét mặt bằng ánh sáng trên nền đỏ nhạt.
Sợi xích bắt nguồn từ Truyền thuyết Vàng của Jacobus de Voragine, viết khoảng 1260 đến 1270. Tương truyền Bartôlômêô đi giảng đạo tới tận xứ Ấn, nơi ông đối đầu với thần giả Astaroth, và một con quỷ tên Berith tuyên bố rằng vị thần ấy bị trói bằng xích, không thể nói hay thở từ khi Bartôlômêô bước vào đền. Dựa theo lời ấy, El Greco đặt sợi xích vào tay vị tông đồ. Vì thời ông các nhà truyền giáo thường mang khỉ từ xứ Ấn về, ông dùng con vật này để thể hiện con quỷ, biến một văn bản cổ thành hình ảnh sống động.
Lịch sử của bộ tranh chưa hoàn toàn rõ. Lâu nay người ta tưởng tranh đến từ Bệnh viện Santiago ở Toledo sau đợt tịch thu tài sản nhà thờ, nhưng tài liệu tìm thấy gần đây cho thấy các bức tranh thuộc về nhà tế bần San Sebastián, lập năm 1834, do linh mục Marcelian Manuel Rodriguez của nhà thờ Mozarab Thánh Luca tặng. Năm 1909, tranh về bảo tàng được lập theo sáng kiến của Hầu tước de la Vega Inclán. Từ đó bức tranh đã được mang đi triển lãm ở Stockholm, Mexico City, Caracas, Madrid, Washington, Florence và Paris.
El Greco (1541-1614)
View of Toledo - El Greco (1596)
The Disrobing of Christ - El Greco (1570s)
The Vision of Saint John - El Greco (1610)
The Nobleman with his Hand on his Chest - El Greco (1580)
Laocoön - El Greco (1610s)
Saint Martin and the Beggar - El Greco (1597)
Adoration of the Shepherds - El Greco (1612)
The Wedding at Cana - Paolo Veronese (1560s)
The Feast in the House of Levi - Paolo Veronese (1573)
Bữa tối cuối cùng - Jacopo Tintoretto (1563)
Miracle of the Slave - Jacopo Tintoretto (1540s)
Venus of Urbino - Titian (1538)
Lễ Đức Mẹ Lên Trời - Titian (1510s)
Bữa tối tại Emmaus - Caravaggio (1601)
Sự kêu gọi của Thánh Matthew - Caravaggio (1609)
Các vị sứ thần - Hans Holbein the Younger (1533)
Xác Kitô chết trong mộ - Hans Holbein the Younger (1520s)