Portrait of the Jester Calabazas

Diego Velázquez · 1626

Portrait of the Jester Calabazas - Diego Velázquez

Một anh hề cung đình mỉm cười trong căn phòng tối của cung điện, một tay cầm bức chân dung nhỏ, tay kia cầm thứ gì giống chiếc chong chóng đồ chơi. Có phải tranh của Velázquez, và có thật là Calabazas? Giới nghiên cứu vẫn còn tranh luận.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Bức tranh được cho là vẽ anh hề Juan Calebasse, gọi là Calabacillas, người Velázquez cũng vẽ trong một bức nay ở Madrid và một bức đã mất vẽ anh đội khăn xếp, ghi trong các bản kiểm kê năm 1642 và 1655. Tranh có lẽ từng treo ở Cung điện Buen Retiro trước khi bị lấy đi sau khi Pháp chiếm Tây Ban Nha năm 1808. Năm 1866 tranh xuất hiện tại cuộc triển lãm hồi cố Velázquez ở Paris, khi đó thuộc Công tước Persigny. Qua tay nhiều người, tranh được bán tại Christie's ở London năm 1965 và về Bảo tàng Nghệ thuật Cleveland ngay năm đó. Niên đại được đưa ra từ 1626 đến 1632.

Điều nên ngắm kỹ

Anh hề to bằng người thật, khổ khoảng 175 x 106 cm, đứng trong một căn phòng. Một tay anh cầm bức chân dung thu nhỏ của một phụ nữ, tay kia cầm một vật nhỏ thường được hiểu là chong chóng giấy. Julián Gállego lại cho rằng đó là một mũi tên nhỏ hay một chiếc banderilla. Khi Antonio Ponz đến thăm cung điện, ông tả anh hề vui vẻ với chiếc chong chóng giấy, theo phong cách Velázquez. Cổ áo khoét sâu của người phụ nữ trong bức thu nhỏ trông muộn hơn thập niên 1620, điều mà bảo tàng giải thích là phần được thêm về sau. Bề mặt sơn đã bị hư hại nặng do tấm toan bị căng lại về sau.

Ý nghĩa và dụng ý

José López-Rey dựa vào phong cách để quy tác giả, so gương mặt với gương mặt Bacchus trong Chiến thắng của Bacchus, và định niên đại 1628 đến 1629. Ông gắn tranh với một mục trong bản kiểm kê năm 1701 về anh hề một tay cầm chân dung, tay kia cầm tờ giấy, cho rằng chỗ khác biệt là lỗi người chép. Bản kiểm kê năm 1789 nhắc tới chân dung anh hề Velasquillo, kèm ghi chú rằng bản kiểm kê cũ gọi là Calabacillas cầm chân dung và chong chóng. Vậy người mẫu có thể là Velasquillo, có lẽ là nghệ danh của Cristóbal Velázquez. Bức tranh mời ta nhìn anh hề như một con người riêng, dù danh tính vẫn còn bỏ ngỏ.

Di sản

Leo Steinberg quy tranh cho Alonso Cano, còn Elizabeth du Gué Trapier và Jonathan Brown nghi ngờ cả người mẫu lẫn tác giả. Họ chỉ ra tấm toan nhỏ hơn kích thước hơn hai mét ghi trong kiểm kê, và Calabacillas chỉ vào phục vụ vua Philip IV năm 1632. Brown đến nay vẫn bác bỏ Velázquez, viện dẫn kiến trúc mơ hồ ở nền, nét cọ đồng đều và những chỗ nặng nề như bàn tay phải. Ngày nay tranh treo ở Cleveland dưới tên Velázquez, mang theo một cuộc tranh luận chưa khép lại.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Diego Velázquez (1599-1660)

chân dung · nam giới · Cook collection · Bảo tàng Nghệ thuật Cleveland

Tranh khác của Diego Velázquez

Tranh của các họa sĩ liên quan