Portrait of Luís Gonzaga

El Greco · 1583

Portrait of Luís Gonzaga - El Greco

Một cậu thiếu niên mặc đồ đen của sinh viên, một tay giơ lên như đang giảng giải, tay kia đặt trên cuốn sách. Có thể đó là Luis Gonzaga thời trẻ, vị thánh tương lai, do El Greco vẽ khoảng năm 1582. Vầng hào quang từng được vẽ thêm quanh đầu cậu nay đã bị xóa.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Luis Gonzaga, tiếng Việt quen gọi là thánh Luy Gonzaga, ở Tây Ban Nha từ năm 1581 đến 1584 với tư cách thị đồng của Diego xứ Áo, con trai vua Philip II. Nhờ đời sống gương mẫu, ông được Giáo hoàng Phaolô V phong chân phước ngày 19 tháng 10 năm 1605 và được Giáo hoàng Bênêđictô XIII phong thánh ngày 13 tháng 12 năm 1726. Vì vậy hoàn toàn có thể El Greco đã vẽ vị thánh tương lai khi khoảng mười bốn tuổi, dù không chắc tấm vải này vẽ ông. Wikipedia tiếng Tây Ban Nha ghi khoảng năm 1582, còn Wikidata ghi 1583. Tranh không có chữ ký và mang số 195 trong danh mục của Harold Wethey về họa sĩ.

Điều nên ngắm kỹ

Vẻ mặt cậu thiếu niên có một cường độ choáng ngợp, đúng chất một nhà thần bí trẻ. Cái đầu rất giống đầu cậu thị đồng và các thiên thần trong bức Cuộc tử đạo của thánh Mauritius của El Greco, điều càng củng cố việc xác định tác giả. Cậu mặc đồ sinh viên; tay phải ra dáng một người thầy trình bày lý thuyết, tay trái đặt trên cuốn sách có lẽ là bộ Tổng luận Thần học của Thomas Aquinas. Tông màu trầm, tạo khối bằng sáng tối gần như tranh đơn sắc, gợi nhớ bức Chân dung một thầy thuốc. Màu đen của bộ đồ rất đậm, với những nét xám nhỏ làm nổi các đường sáng. Tranh khổ 74 x 57 cm.

Ý nghĩa và dụng ý

Dù vẻ ngoài như thiếu biểu cảm, gương mặt dường như chất chứa ý chí, quyết tâm và ngọn lửa bên trong, một cách vẽ mặt gợi lại thời El Greco ở Rome. Ở mặt sau khung tranh có con dấu sáp đỏ hình mão gai treo trên thập giá; vì biểu tượng này không thuộc dòng tu nào, có lẽ nó chỉ một hội đoàn. Lớp nền đỏ nhạt lộ qua bộ đồ đen và phông nền xanh lục, còn bàn tay phải giơ lên đã bị vẽ lại vụng về. Ảnh chụp năm 1902 cho thấy một vầng hào quang mà El Greco không thể vẽ: ông chưa bao giờ dùng kiểu hào quang ấy, và khi đó Luis cũng chưa được phong thánh.

Di sản

Vầng hào quang giả ấy đã bị xóa trong một lần phục chế sau này. Khoảng năm 1902, bàn tay trái bị che dưới một trang sách, và có lẽ đã được phục chế khoảng năm 1908. Tranh lần lượt qua tay Pablo Bosch ở Madrid năm 1902, Trotti và Cie ở Paris năm 1908, Marcell Nemes ở Budapest, Stephan von Auspitz ở Vienna năm 1926, phòng tranh Bachstitz ở La Haye năm 1937, rồi Leo van der Bergh ở Santa Barbara, California, từ 1938 đến 1955. Các nguồn không thống nhất về nơi tranh ở hiện nay: bài tiếng Tây Ban Nha ghi một bộ sưu tập tư nhân, còn Wikidata ghi Bảo tàng Mỹ thuật Budapest.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

El Greco (1541-1614)

chân dung · Museum of Fine Arts, Budapest

Tranh khác của El Greco

Tranh của các họa sĩ liên quan