Portrait of Juan Martínez Montañés

Diego Velázquez · 1635

Portrait of Juan Martínez Montañés - Diego Velázquez

Một nhà điêu khắc áo đen, tay cầm que, đang nặn đầu tượng nhà vua vẫn chỉ là một đường viền. Velázquez không bao giờ vẽ xong bức chân dung này, và đó cũng là một phần sức hút của nó: ta thấy một nghệ sĩ tôn vinh một nghệ sĩ khác, giữa lúc đang làm việc.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Năm 1635, nhà điêu khắc Juan Martínez Montañés được triệu từ Sevilla lên triều đình ở Madrid để nặn một tượng bán thân bằng đất sét của vua Philip IV. Tượng sẽ làm mẫu cho nhà điêu khắc người Florence Pietro Tacca đúc tượng đồng nhà vua cưỡi ngựa, nay ở quảng trường Plaza de Oriente tại Madrid. Montañés ở Madrid từ tháng 6 năm 1635 đến tháng 1 năm 1636, và bức chân dung có lẽ được vẽ khi ông ghé thăm Velázquez trong chuyến đi đó. Hai người biết nhau rõ: thầy và cũng là cha vợ của Velázquez, Francisco Pacheco, từng tô màu cho nhiều tác phẩm điêu khắc của Montañés.

Điều nên ngắm kỹ

Nhà điêu khắc được vẽ đang làm tượng bán thân nhà vua, dùng một cây que để nắn đất sét. Vì tranh chưa hoàn thành, pho tượng chỉ hiện ra như một đường viền, nên mắt người xem tìm trước hết đến con người và đôi tay ông. Ông mặc trang phục đen trang trọng với cổ áo và cổ tay trắng, kiểu áo của giới quý tộc. Tranh khổ 109 x 88 cm. Một số nhà sử học nghệ thuật cho rằng người trong tranh là Alonso Cano, anh em rể của Velázquez, khi đó tranh sẽ thuộc chuyến Cano đến Madrid năm 1658, nhưng phần đông đồng ý đây là Montañés, vì ông giống các chân dung đã được xác định của mình.

Ý nghĩa và dụng ý

Vào thời mà nghệ sĩ thường bị coi là thợ thủ công, Velázquez nâng địa vị xã hội của nhà điêu khắc bằng cách vẽ ông như một nhà quý tộc. Bức tranh cũng là cuộc gặp của hai thế hệ đến từ Sevilla: khi ấy Velázquez 36 tuổi, còn Montañés 67 tuổi, một bậc thầy của thế hệ nghệ sĩ đi trước. Pho tượng dang dở biến bức chân dung thành cảnh một công việc đang diễn ra, ông vua bằng đất sét vẫn chờ thành hình dưới tay nhà điêu khắc, trong khi chính tác phẩm của họa sĩ cũng còn bỏ ngỏ.

Di sản

Bức tranh từng thuộc bộ sưu tập hoàng gia Tây Ban Nha và nay ở Bảo tàng Prado, Madrid. Tượng đồng Philip IV cưỡi ngựa, mà Montañés đã nặn mẫu bán thân, vẫn đứng ở Plaza de Oriente. Wikidata ghi năm 1635, khớp với thời gian nhà điêu khắc ở triều đình, còn bài Wikipedia ghi khoảng năm 1635 và nêu ý kiến thiểu số muốn dời tranh sang năm 1658 cùng với một người mẫu khác. Bức chân dung vẫn là hình ảnh hiếm hoi về một nhà điêu khắc Tây Ban Nha thời ấy đang làm việc, mang dáng vẻ đường hoàng của một cận thần.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Diego Velázquez (1599-1660)

chân dung · Bảo tàng Prado · tác phẩm điêu khắc

Tranh khác của Diego Velázquez

Tranh của các họa sĩ liên quan