Portrait of Giulio Clovio

Một người đàn ông lớn tuổi quay về phía ta, đặt tay lên một cuốn sách nhỏ quý giá. Ông là Giulio Clovio, họa sĩ tiểu họa đã mở cánh cửa Rôma cho một họa sĩ trẻ đến từ đảo Crete.

Câu chuyện phía sau bức tranh

El Greco chuyển đến Rôma năm 1570, và họa sĩ tiểu họa Giulio Clovio đã giúp ông ổn định ở đó. Nhờ Clovio giới thiệu, ông được đón làm khách tại Cung điện Farnese, trung tâm văn hóa của Hồng y Alessandro Farnese, và Clovio gọi ông là một tài năng hiếm có trong hội họa. Khoảng năm 1571, El Greco vẽ bức chân dung người đỡ đầu này. Tranh do Hồng y Farnese đặt vẽ và thuộc bộ sưu tập Farnese. Năm 1734, Charles xứ Bourbon thừa kế và mang tranh đến Napoli, nơi nay treo ở Bảo tàng Capodimonte. Đây là bức chân dung sớm nhất còn lại của El Greco.

Điều nên ngắm kỹ

Clovio được vẽ đang cầm kiệt tác của chính mình, cuốn Sách Giờ Farnese, một cuốn kinh có tranh minh họa. Khi đặt cuốn sách vào tay ông, El Greco giới thiệu người mẫu qua chính tác phẩm làm nên tên tuổi, nên bức chân dung cũng là lời tôn vinh nghệ thuật của ông. Phía sau, một khung cửa sổ mở ra phong cảnh dưới bầu trời giông bão, thoáng thấy thế giới bên ngoài căn phòng yên tĩnh. Wikidata ghi kích thước 56 x 86 cm, còn bài Wikipedia về El Greco ghi 58 x 86 cm, sơn dầu trên vải. Dù thế nào, đây là hình ảnh thân tình của một nghệ sĩ qua mắt một nghệ sĩ khác.

Ý nghĩa và dụng ý

Giulio Clovio, sinh năm 1498 ở Croatia với tên Julije Klović, là một họa sĩ tiểu họa lừng danh; Giorgio Vasari gọi ông là Michelangelo của tranh tiểu họa. Vẽ ông cầm Sách Giờ Farnese là tôn vinh một bậc thầy của những hình ảnh nhỏ bé, tỉ mỉ. Với El Greco, đó còn là lời tri ân người đã giúp mình nơi thành phố mới. Một giai thoại kể rằng có lần Clovio đến thăm El Greco vào một ngày hè và thấy ông ngồi trong căn phòng tối, vì ông thấy bóng tối giúp suy nghĩ tốt hơn ánh sáng ban ngày. Bức chân dung lưu giữ tình bạn ấy bằng màu vẽ.

Di sản

Bài Wikipedia về El Greco ghi rằng tác phẩm cho thấy tài vẽ chân dung đang hình thành của ông, và các tranh thời Rôma mang dấu ấn đậm nét của quãng học nghề ở Venice. Được vẽ ngay sau khi ông đến, bức tranh đứng ở khởi đầu của một sự nghiệp dài, về sau nở rộ ở Tây Ban Nha. Hành trình của tranh từ bộ sưu tập Farnese đến nhà Bourbon rồi về Napoli cũng phản chiếu câu chuyện của nhiều bộ sưu tập lớn ở Ý. Ngày nay ở Capodimonte, người xem gặp cùng lúc hai nghệ sĩ: họa sĩ tiểu họa với cuốn sách của mình, và chàng họa sĩ trẻ đã chọn ghi nhớ ông theo cách ấy.