Portrait of a Man

Một học giả đặt một tay lên cuốn sách kẹp dải đánh dấu đỏ và trắng, tay kia giơ lên như sắp nói. Hơn một thế kỷ, bức chân dung này bị xem là tranh tự họa của Tintoretto, cho đến khi một chữ ký Hy Lạp bị khuất được tìm thấy năm 1898.

Câu chuyện phía sau bức tranh

El Greco vẽ bức chân dung này ở Rome, khoảng 1570 đến 1575, khi chàng họa sĩ trẻ người Crete đã kết thân với gia tộc Farnese và sống giữa một giới trí thức say mê chủ nghĩa nhân văn Phục hưng. Wethey xếp tranh vào khoảng 1572, Phòng trưng bày Quốc gia Đan Mạch ghi 1570 đến 1575, còn Wikidata ghi 1570. Danh tính người mẫu không rõ. Ông thường được cho là kiến trúc sư Andrea Palladio, nhưng theo Harold Wethey thì đó là Giovanni Battista della Porta. Bức tranh cũng được gọi đơn giản là Chân dung một quý ông.

Điều nên ngắm kỹ

Tấm vải 116 x 98 cm. Người đàn ông được vẽ chính diện, hơn nửa người một chút, trên nền xám. Tay trái ông đặt lên cuốn sách nằm trên tay vịn chạm trổ công phu, những dải đánh dấu trắng và đỏ gợi ý đây là một người trí thức. Tay phải làm một cử chỉ hùng hồn như nhà hùng biện. Gương mặt là phần ấn tượng nhất: chân thực lạ thường, được vẽ và tạo khối với sự khách quan hoàn hảo. Hãy để ý lớp da thịt được vẽ dày, như trong chân dung Vincenzo Anastagi và Giulio Clovio của El Greco, và những vệt trắng trên đôi tay, một điều mới ở ông.

Ý nghĩa và dụng ý

Hai bàn tay cùng nhau gợi lại câu nói nổi tiếng của nhà thơ Horace: ut pictura poesis, hội họa thế nào thì thi ca cũng thế. El Greco nắm bắt tính cách thật của người mẫu và trung thành với từng đường nét, rời xa hẳn thái độ cứng nhắc và lạnh lùng của các họa sĩ chân dung hai ba thập kỷ trước. Ảnh hưởng của Jacopo Bassano là rõ ràng, còn bố cục ba phần tư trên nền xám và vị trí bàn tay phải thuộc về phong cách Titian. Vài đồ vật quanh ông đóng vai trò biểu tượng, cho ta biết ông là ai mà không cần gọi tên.

Di sản

Bức tranh có lẽ xuất phát từ cuộc bán gia sản của Rubens ở Antwerp năm 1641, được ghi là tranh Tintoretto. Sau đó nó thuộc về Bá tước de Vence ở Paris, vẫn dưới tên Tintoretto, rồi vào Bộ sưu tập Hoàng gia Đan Mạch ở cung điện Christiansborg, Copenhagen, năm 1763. Mãi đến năm 1898 người ta mới phát hiện chữ ký bằng chữ in hoa Hy Lạp, Doménikos Theotokópoulos, chỉ còn từng mảnh, trên mặt bàn ở góc dưới bên phải, và tác phẩm được công nhận là của El Greco; trước đó nó được xem là tranh tự họa của Tintoretto. Nay tranh treo tại Phòng trưng bày Quốc gia Đan Mạch.

Có thể bạn chưa biết

Vẽ ở Rome khoảng 1570-1575.
Người mẫu chưa rõ: thường gọi là Palladio, theo Wethey là Giovanni Battista della Porta.
Bị xem là tranh tự họa của Tintoretto cho đến khi tìm thấy chữ ký Hy Lạp năm 1898.
Ở Phòng trưng bày Quốc gia Đan Mạch, Copenhagen.

Wikipedia · Wikidata