Portrait of a Courtesan

Một thiếu nữ áp bông hoa trắng nhỏ lên ngực và nhìn thẳng ra phía ta. Caravaggio có lẽ đã vẽ kỹ nữ thành Rome Fillide Melandroni, và bản gốc đã cháy ở Berlin năm 1945, nên ngày nay ta chỉ còn biết nàng qua ảnh chụp.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Wikipedia ghi bức chân dung được vẽ trong khoảng 1597 đến 1599, còn Wikidata ghi năm 1601. Bản kiểm kê năm 1638 của bộ sưu tập Hầu tước Vincenzo Giustiniani, người bảo trợ của Caravaggio, có ghi một chân dung kỹ nữ tên Fillide, và giới nghiên cứu hiện đại xác định đó là Fillide Melandroni. Nhưng người đặt vẽ lại là nhà quý tộc Giulio Strozzi, một khách quen của nàng, và trong di chúc ngày 8 tháng 10 năm 1614 Fillide đã để lại bức tranh cho ông. Cũng có ý kiến cho rằng nàng hiện lên ở đây trong vai nữ thần Flora.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy nhìn những bông hoa nàng giữ trước ngực. Các học giả trước đây cho đó là hoa cam hay hoa bergamot, biểu tượng của hôn nhân và lòng chung thủy, và gọi người mẫu là Caterina Campi, vợ của Onorio Longhi, bạn Caravaggio. Nhà nghiên cứu Caravaggio John Gash thì khẳng định đó chắc chắn là hoa nhài, loài hoa của tình yêu nhục cảm, hợp với một kỹ nữ hơn là một người vợ đoan trang. Chuyên gia người Florence Roberta Lapucci cho rằng Caravaggio đã dùng dụng cụ quang học khi vẽ, và chúng để lại một độ méo thấy rõ trên gương mặt.

Ý nghĩa và dụng ý

Fillide là một trong những kỹ nữ thành đạt nhất Rome, được giới thượng lưu săn đón, nhưng đời sống thật của nàng ở ngoài phố. Những năm cuối thập niên 1590 nàng làm mẫu cho Caravaggio trong vai Thánh Catherine, vai Maria trong Martha và Maria Mađalêna, và vai Judith trong Judith chém đầu Holofernes, rồi dường như biến mất khỏi tranh ông sau năm 1599. Tháng 2 năm 1599 nàng bị bắt cùng Ranuccio Tomassoni vì một bữa tiệc hội hóa trang ồn ào tại nhà. Năm 1606 Caravaggio giết Tomassoni. Bức chân dung nằm giữa hai thế giới ấy, giới bảo trợ tao nhã và đường phố.

Di sản

Năm 1812, con cháu nhà Giustiniani gặp khó khăn tài chính nên bán phần lớn bộ sưu tập, và vua Phổ Friedrich Wilhelm III mua lại năm 1815. Người ta tin bức chân dung được đưa về Bảo tàng Kaiser Friedrich ở Berlin, và có lẽ nó đã bị thiêu hủy trong một trận hỏa hoạn lớn năm 1945, cùng các tranh Caravaggio khác từ cùng bộ sưu tập. Năm 2017, họa sĩ Tasmania Johannes Verhoeff vẽ hai phiên bản tại bảo tàng MONA ở Hobart để thử giả thuyết của Lapucci, một bản có độ méo và một bản không. Năm 2020, nhà văn Đức Ingrid Noll tưởng tượng cuộc gặp của Fillide và Caravaggio trong một truyện ngắn.