Philip IV in Brown and Silver

Lần này, vua Philip IV không mặc đồ đen. Velázquez cho ông khoác bộ y phục nâu thêu bạc, vẽ bằng những nét cọ nhỏ và nhanh, rồi ký tên mình trên lá thư nhà vua cầm, một cử chỉ hiếm hoi của người họa sĩ vốn rất ít khi ký tranh.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Đây là bức chân dung chính về vua Philip IV mà Velázquez vẽ trong thập niên 1630, và nó trở thành hình mẫu cho nhiều phiên bản của xưởng vẽ. Niên đại chưa chắc chắn: Phòng trưng bày Quốc gia London ghi 1631 đến 1632, tác giả Carrassat ghi 1635, Wikidata cũng theo năm này, và có một số bằng chứng cho thấy bức chân dung mất nhiều năm mới hoàn thành. Điều chắc chắn là đây là bức chân dung đầu tiên Velázquez vẽ sau chuyến đi Ý lần thứ nhất, vì nó dùng bảng màu mềm mại và tươi sáng hơn của trường phái Venice. Đôi khi tranh được gọi gọn là Philip Bạc.

Điều nên ngắm kỹ

Nhà vua được vẽ bằng người thật, khoảng 199,5 x 113 cm. Khác với hầu hết chân dung của ông, ông không mặc bộ đồ đen quen thuộc mà mặc y phục nâu thêu bạc, được vẽ bằng những nét cọ nhỏ và nhanh. Ông đeo huy hiệu Dòng Hiệp sĩ Lông Cừu Vàng trên một sợi dây chuyền vàng. Hãy nhìn tờ giấy trong tay ông: đó là một lá đơn giả định của họa sĩ gửi nhà vua, mang chữ ký của Velázquez. Nhiều vết vẽ đè, tức những chỗ sửa còn thấy được, cho thấy ông tinh chỉnh bố cục trong lúc vẽ. Đường thêu bạc là nơi dễ thưởng thức nhất sự nhẹ nhàng kiểu Venice mới mẻ trong nét cọ của ông.

Ý nghĩa và dụng ý

Bản thân chữ ký là dấu hiệu cho thấy tác phẩm này quan trọng với Velázquez đến mức nào, vì ông chỉ ký trên một số ít tranh. Khi đặt tên mình lên lá đơn gửi Philip, ông tự thể hiện mình như một bề tôi của nhà vua ngay trong bức tranh. Sự chuyển từ màu đen sang nâu và bạc, từ lối vẽ tối sang bảng màu sáng hơn, đánh dấu bước trưởng thành của họa sĩ sau chuyến đi Ý. Bức chân dung vừa là hình ảnh chính thức của nhà vua, vừa là lời tuyên bố lặng lẽ của họa sĩ cung đình về những gì ông đã học được ở nước ngoài.

Di sản

Gần như chắc chắn tranh đã được treo trong thư viện tu viện Escorial từ giữa thế kỷ XVII cho đến năm 1809, khi Joseph Bonaparte cho gỡ xuống và tặng một vị tướng tên Desolle. Sau đó tranh qua tay William Thomas Beckford và Công tước Hamilton đời thứ 10, rồi Phòng trưng bày Quốc gia London mua lại tại cuộc bán đấu giá Hamilton Palace năm 1882. Năm 1936, đợt làm sạch do Helmut Ruhemann thực hiện dưới thời giám đốc Kenneth Clark gây ra một cuộc tranh cãi gay gắt, với những họa sĩ như Alfred Munnings công kích trên báo chí. Về sau Clark nói những cuộc cãi vã như thế cứ khoảng hai mươi lăm năm lại bùng lên. Bức tranh có mặt trong Triển lãm Những bức tranh đã làm sạch năm 1947.