Pentitent Mary Magdalen

Maria Mađalêna, trẻ và vẫn xinh đẹp, không ngước nhìn trời mà hướng về cây thánh giá nhỏ trên tảng đá, một tay đặt lên ngực, tay kia chỉ vào chiếc sọ. Cả một đoàn rước nghệ sĩ đã đưa bức tranh này về nhà ở Sitges.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Trong danh mục của mình, Harold Wethey phân biệt năm mô hình Maria Mađalêna sám hối của El Greco, mỗi mô hình chỉ có một bản chắc chắn. Bức ở Sitges này là nguyên mẫu của kiểu IV, với ba bản sao được biết đến. Maria Mađalêna, theo định nghĩa của Giáo hoàng Grêgôriô Cả, là sự hòa nhập ba người phụ nữ trong Phúc âm: Maria làng Bêtania, người phụ nữ xức dầu chân Chúa và lau bằng tóc mình, và người đứng dưới chân thập giá, người đầu tiên thấy Chúa sống lại. Giáo hội Phản Cải cách Tây Ban Nha đề cao bà như tấm gương sám hối và suy niệm.

Điều nên ngắm kỹ

Bức tranh 109 x 96 cm, có niên đại khoảng 1585 đến 1590; Wikidata ghi 1585. El Greco ký bằng chữ Hy Lạp viết nghiêng ở bên trái, dưới chiếc sọ. Ở đây ông rời bỏ mô hình Mađalêna của Titian. Bà mặc áo dài đỏ cam được tạo khối đẹp đẽ, tay phải đặt lên ngực tỏ lòng ăn năn, tay trái với hai ngón khép lại chỉ vào chiếc sọ. Tóc bà màu nâu đỏ, không phải vàng. Dây thường xuân vẫn còn, nhưng lọ dầu thơm, biểu tượng của thói trần tục, đã biến mất. Chiếc áo đỏ sẫm nổi bật trên nền trời xanh trắng, và ánh sáng rơi rực rỡ nhất trên cánh tay trái.

Ý nghĩa và dụng ý

Ở hai kiểu đầu, bà hiện ra như một quý bà thanh lịch, và ở kiểu thứ ba có chút gợi cảm hiếm thấy ở El Greco. Kiểu IV thì khắc khổ, nhấn mạnh sự khắc kỷ và suy niệm. Bà không ngước mắt lên trời một cách sân khấu mà nhìn cây thánh giá đặt trên tảng đá. Phong cảnh chỉ còn bầu trời mây và vách đá có thường xuân, các sắc xám làm bố cục lạnh hơn, và ánh sáng theo lối Venice làm bừng sáng nơi nó chạm tới. Một vài nét bất đối xứng và biến dạng, nhất là trên gương mặt, đã báo trước phong cách về sau của El Greco.

Di sản

Chỉ được phục chế nhẹ, bức tranh ở tình trạng tuyệt vời. Cuối thế kỷ 19, họa sĩ Santiago Rusiñol, theo lời khuyên của Ignacio Zuloaga, mua nó cùng một phiên bản bức Những giọt nước mắt của thánh Phêrô qua tay họa sĩ Laureano Barrau, một ví dụ về sức hút của El Greco với các họa sĩ trường phái Tân nghệ thuật. Để đưa hai bức tranh từ nhà ga Sitges về nhà Rusiñol, tức Cau Ferrat, các nghệ sĩ và nhà văn tổ chức cả một đoàn rước. Ngôi nhà nay là Bảo tàng Cau Ferrat. Wethey liệt kê các bản sao thế kỷ 17 ở Bảo tàng Santa Cruz tại Toledo và Hội Hispanic Society of America, cùng một bản trong bộ sưu tập Masaveu.