Francisco de Ocáriz y Ochoa

Diego Velázquez · 1630s

Francisco de Ocáriz y Ochoa - Diego Velázquez

Một người đàn ông vận đồ đen nghiêm trang nhấc mũ chào, tay kia cầm gậy và giấy tờ, đứng trong một không gian không có đường phân cách giữa sàn và tường. Bức chân dung người mua vui cung đình này của Velázquez đã thất lạc, và ta chỉ biết nó qua Goya và một bản sao cũ.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Diego Velázquez vẽ bức chân dung sơn dầu trên vải này trong thập niên 1630. Tranh vẽ Francisco de Ocáriz y Ochoa, một anh hề, hay theo cách gọi thời ấy là một người mua vui của vua Felipe IV, trong khoảng 1633 đến 1638. Tranh thuộc một bộ năm hoặc sáu chân dung các anh hề, nhóm hình ảnh kỳ lạ nhất trong số tranh trang trí Cung điện Buen Retiro. Bộ tranh có lẽ do chính nhà vua đặt vẽ để giữ lại kỷ niệm về tài pha trò của họ. Bản gốc nay đã thất lạc, không ai biết ở đâu.

Điều nên ngắm kỹ

Nhân vật đứng trong một không gian được dựng giống hệt bức Pablo de Valladolid, có lẽ là bức đẹp nhất của loạt tranh, không có đường nào ngăn cách sàn và tường. Gậy, bàn chân và thanh kiếm là ba đầu mút của cái bóng Ocáriz, dấu hiệu không gian duy nhất trong một khoảng liên tục và bí ẩn. Ông mặc đồ đen nghiêm trang, vì diễn trước nhà vua phải lịch sự, khoác áo choàng ngắn. Một tay ông cầm gậy và đơn thỉnh cầu, tay kia nhấc mũ chào. Ta biết dáng vẻ này nhờ một bản khắc của Goya khoảng 1778 đến 1785 và một bản sao khuyết danh.

Ý nghĩa và dụng ý

Tư liệu lưu trữ và trang phục giúp các nhà nghiên cứu nhận ra ông: tất cả đều chỉ tới chức portero de vara, người gác cửa cầm gậy phục vụ các thẩm phán cung đình trong những phiên xử. Theo học giả Cruz Valdovinos, các chân dung anh hề có lẽ đều được vẽ khi mỗi người đang diễn tiết mục của mình, với tính cách đặc trưng và tư thế gắn với màn diễn. Trong trường hợp này, Ocáriz y Ochoa hẳn đã diễn một tiết mục hài về các phiên xử và quan tòa, và Velázquez lưu giữ vai diễn cũng như con người.

Di sản

Suốt một thời gian dài, tranh được gọi là Alcalde Ronquillo, có lẽ vì Antonio Ponz dùng tên này trong cuốn Viage de España sau khi thấy tranh trong bộ sưu tập hoàng gia. Một bản kiểm kê còn gọi nó là Alcalde de Zalamea, cũng sai. Bản sao khuyết danh từng thuộc bộ sưu tập của Hầu tước Casa-Torres, rồi theo thừa kế về tay Hoàng hậu Fabiola của Bỉ. Thất lạc hàng chục năm, bản sao được Bộ Văn hóa Tây Ban Nha mua cho Bảo tàng Prado và gửi tại đó vào tháng 12 năm 2020, để người xem nay có thể thấy diện mạo của bức chân dung đã mất.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Diego Velázquez (1599-1660)

Tranh khác của Diego Velázquez

Tranh của các họa sĩ liên quan