Equestrian Portrait of the Count-Duke of Olivares

Vị quan đầu triều của nhà vua cưỡi con ngựa chồm lên hướng về một trận đánh xa xa, ngoái lại như muốn chắc rằng ta đang nhìn. Trên lưng ngựa, vinh dự thường chỉ dành cho vua, Velázquez biến một người to nặng thành dáng thon gọn và đắc thắng.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Gaspar de Guzmán, Bá tước Công tước Olivares, là valido, cánh tay phải của Philip IV, người quyền lực nhất triều đình sau nhà vua. Ông cũng từng nâng đỡ Velázquez những năm đầu ở Madrid. Tranh không ghi năm. Wikipedia xếp vào khoảng năm 1636 nhưng cũng cho rằng có lẽ tranh được vẽ ngay sau loạt tranh cho Sảnh Các Vương quốc, khoảng năm 1638, có thể sau trận Fuenterrabía, một thắng lợi được gán cho Olivares dù ông không trực tiếp tham gia. Wikidata ghi năm 1636.

Điều nên ngắm kỹ

Olivares đội mũ rộng vành cắm lông, mặc giáp, đeo dải băng quốc gia và cầm gậy thống chế chỉ về phía trận đánh. Bộ giáp có thể vẫn còn ở cung Liria tại Madrid. Nhìn từ góc thấp, thân người ngoái lại, ông trông thon hơn hẳn người đàn ông to lớn, khá vụng về trong các chân dung trước của Velázquez. Con ngựa chồm lên theo tư thế levade, và một đường chéo từ những ngọn đồi tạo cho tranh nguồn năng lượng gợi nhớ Rubens. Trận đánh chỉ là vài đốm màu nhỏ; đồi núi nhạt dần trong sắc xanh lục và xanh lam.

Ý nghĩa và dụng ý

Được vẽ trên lưng ngựa, điều thường chỉ dành cho vua chúa, là lời tuyên bố về quyền lực Olivares đã đạt tới. Mục đích là khẳng định quyền lực ấy, và bố cục cùng màu sắc mạnh mẽ, phô trương hơn những bức chân dung trầm lặng quen thuộc của Velázquez. Có lẽ chính Olivares đã gợi ý bức tranh, và Velázquez phải đặc biệt cẩn trọng với một người bảo trợ quan trọng như vậy. Có ý kiến cho rằng trận đánh không phải một trận cụ thể; phong cảnh sơ lược có thể vì họa sĩ không biết thị trấn Hondarribia.

Di sản

Tranh không được vẽ cho Sảnh Các Vương quốc và chỉ vào bộ sưu tập hoàng gia khoảng một thế kỷ sau. Tranh ở bảo tàng Prado từ khi bảo tàng mở cửa năm 1819. Màu sắc phong phú và cách xử lý ánh sáng vẫn cho cảnh tượng sức sống mãnh liệt. Đặt cạnh các chân dung cưỡi ngựa của hoàng gia, nó cho thấy Velázquez đặt người bảo trợ của mình gần ngai vàng đến mức nào.