Death of the Virgin

Không thiên thần, không mây vàng: chỉ một người đàn bà mặc áo đỏ nằm bất động, và những người thương yêu bà giấu mặt đi. Chính nhà thờ đặt vẽ đã từ chối treo bức tranh.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Caravaggio vẽ Cái chết của Đức Mẹ khi đã làm việc ở Rome chừng mười lăm năm. Người đặt vẽ là Laerzio Cherubini, luật sư của Tòa Thánh, cho nhà nguyện của ông trong nhà thờ dòng Cát Minh Santa Maria della Scala ở Trastevere. Nguồn ghi niên đại khoảng 1601-06 hoặc 1604-06, và cho rằng tranh không thể xong trước 1605-06. Tác phẩm gây xôn xao và bị giáo xứ khước từ là không xứng. Giulio Mancini cho rằng họa sĩ dùng một kỹ nữ, có thể là tình nhân của ông, làm mẫu cho Đức Mẹ. Các cha thay nó bằng một bức của Carlo Saraceni, môn đồ thân cận của Caravaggio.

Điều nên ngắm kỹ

Bức tranh rất lớn, chừng 369 nhân 245 xăng-ti-mét, nhân vật gần bằng người thật. Đức Mẹ nằm ngả, mặc áo đỏ giản dị. Đầu bà ngoẹo, một cánh tay buông thõng, đôi chân sưng và dang ra. Chỉ một vầng hào quang mảnh như sợi chỉ cho biết sự thánh thiện. Quanh bà là Maria Mađalêna gục ngã và các tông đồ, phía sau còn người lần bước vào; khối người dày đặc dẫn mắt ta về phía bà. Nỗi đau lớn nhất được diễn tả bằng những gương mặt giấu đi. Hãy dõi theo ánh sáng từ gáy Mađalêna đến mặt Đức Mẹ. Phía trên, tấm màn đỏ như máu treo lơ lửng.

Ý nghĩa và dụng ý

Caravaggio bỏ hẳn các dấu hiệu truyền thống về sự thánh thiện của Đức Mẹ, để hiện ra một thân xác thật, phàm trần. Đây là nỗi đau câm lặng, không gào khóc, và sự hùng vĩ chỉ đến từ nhân vật cùng cảm xúc mãnh liệt của họ. Đề tài vốn tế nhị. Thế kỷ mười bảy, phần đông tín hữu Công giáo tin Đức Mẹ được đưa về trời khi còn sống. Nguồn gọi đây là tác phẩm Công giáo lớn cuối cùng mà Đức Mẹ rõ ràng đã chết. Năm 1950, Giáo hoàng Piô XII để ngỏ câu hỏi này; năm 1997, Giáo hoàng Gioan Phaolô II khẳng định bà đã trải qua cái chết tự nhiên.

Di sản

Bị khước từ ở Rome, bức tranh lại được Peter Paul Rubens ca ngợi là một trong những tác phẩm hay nhất của Caravaggio, và ông khuyên Vincenzo Gonzaga, Công tước Mantua, mua nó. Tranh được trưng bày ngắn ở Rome tháng Tư năm 1607, khi Caravaggio đã bỏ trốn sau khi giết Ranuccio Tomassoni trong một trận đấu kiếm. Bộ sưu tập Mantua bán cho vua Charles I nước Anh năm 1627; sau khi ông bị xử tử, Everhard Jabach mua bức tranh và năm 1671 bán cho vua Louis XIV. Sau Cách mạng Pháp, tranh thuộc về nhà nước và nay treo ở Louvre.

Có thể bạn chưa biết

Do luật sư Tòa Thánh Laerzio Cherubini đặt vẽ cho nhà thờ Santa Maria della Scala, Rome (Wikipedia)
Bị giáo xứ khước từ, thay bằng tranh của Carlo Saraceni (Wikipedia)
Khoảng 369 × 245 cm, nhân vật gần bằng người thật (Wikidata; Wikipedia)
Nguồn ghi niên đại cả khoảng 1601-06 lẫn 1604-06 (Wikipedia)

Wikipedia · Wikidata