Crucifixion of Saint Peter

Ba người thợ gồng sức dựng cây thập giá nặng, và trên đó, một ông lão bị đóng đinh đầu chúc xuống gắng ngẩng lên nhìn ra ngoài khung tranh. Caravaggio vẽ cuộc tử đạo như một công việc nặng nhọc, trần trụi.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Thánh Phêrô bị đóng đinh được vẽ cho nhà nguyện Cerasi trong nhà thờ Santa Maria del Popolo ở Roma, đối diện bức Sự cải đạo của Thánh Phaolô, còn bức Đức Mẹ Lên Trời của Annibale Carracci nằm trên bàn thờ ở giữa. Wikipedia ghi năm 1601, còn Wikidata ghi 1600, năm đặt hàng. Đức ông Tiberio Cerasi, Tổng thủ quỹ của Giáo hoàng Clêmentê VIII, ký hợp đồng ngày 24 tháng 9 năm 1600. Ông có lòng sùng kính sâu sắc với hai Thánh Phêrô và Phaolô, các Tông đồ trưởng, đều gắn bó với Roma và ngôi giáo hoàng. Cerasi qua đời tháng 5 năm 1601 khi tranh chưa xong. Baglione kể rằng các bản đầu bị từ chối; bản Đóng đinh đầu tiên về sau biến mất khỏi hồ sơ, dù một bức ở Valencia có thể chính là nó.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy bắt đầu từ Thánh Phêrô. Ngài đã bị đóng đinh vào thập giá, tay chân rỉ máu, gần như trần trụi, một ông lão râu bạc đầu hói nhưng thân thể vẫn rắn rỏi. Ngài gắng gượng nhổm dậy, xoay cả thân mình, ánh mắt xa xăm, không nhìn những kẻ hành hình mà hướng về điều gì đó ngoài tranh. Giờ hãy xem ba người đàn ông làm việc. Một người kéo dây thừng, người khác đẩy bằng tay và vai, còn người mặc quần vàng thì cúi khom dưới thập giá, nắm cây xẻng vừa đào hố. Mặt họ phần lớn bị che khuất. Cuối cùng hãy nhìn nền tranh: thứ tưởng là bức tường bóng tối thật ra là một vách đá.

Ý nghĩa và dụng ý

Theo truyền thống, Phêrô xin được đóng đinh ngược vì cho rằng mình không xứng đáng chết giống như Chúa Kitô. Caravaggio đặt sự khiêm nhường ấy vào trung tâm bức tranh. Helen Langdon nhận xét về tính hiện thực nổi bật: Phêrô đúng là người đánh cá nghèo xứ Bethsaida, còn những kẻ hành hình với bàn tay nổi gân đỏ ửng và đôi chân bám bụi là những người lao động cực nhọc. Khuôn mặt bị che khiến họ thành những kẻ thi hành vô danh của một hành động bất công do một quyền lực vô hình ra lệnh. Vách đá phía sau ám chỉ ý nghĩa tên Phêrô, tảng đá mà Chúa Kitô nói sẽ xây Giáo hội trên đó. Với Cerasi, hai bức tranh bày tỏ lòng gắn bó với Giáo hội Roma.

Di sản

Denis Mahon xếp bức tranh này và bức bạn đồng hành cùng với Cảm hứng của Thánh Mátthêu và Hạ xác Chúa Kitô vào giai đoạn chín muồi của Caravaggio, dù ông thấy bức Cải đạo sinh động hơn. Langdon xem bức Đóng đinh là khởi đầu một giai đoạn mới, tập trung vào tinh thần Kitô giáo về khiêm nhường và sự cứu rỗi qua đau khổ. Việc ghép đôi Phêrô và Phaolô đã có tiền lệ nổi tiếng trong các bích họa của Michelangelo ở nhà nguyện Paolina, nhưng cảnh của Caravaggio khác hẳn những bố cục đông đúc ấy. Hai bức tranh được lắp đặt ngày 1 tháng 5 năm 1605. Hôm nay chúng vẫn đối diện nhau trong nhà nguyện nhỏ, nơi người xem có thể đứng giữa hai vị thánh.