Conversion on the Way to Damascus

Một chàng lính trẻ nằm ngửa trên mặt đất, hai tay dang ra đón một luồng sáng chỉ mình anh thấy, trong khi con ngựa lớn nhấc vó phía trên. Caravaggio biến khoảnh khắc đức tin như sét đánh thành một giây phút lặng im trong chuồng ngựa tối.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Đây là bức Sự cải đạo của Thánh Phaolô mà Caravaggio vẽ năm 1601 cho nhà nguyện Cerasi trong nhà thờ Santa Maria del Popolo ở Roma, nơi tranh vẫn được treo. Đức ông Tiberio Cerasi, Tổng thủ quỹ của Giáo hoàng Clêmentê VIII, mua nhà nguyện vào tháng 7 năm 1600 và tháng 9 ký hợp đồng đặt hai bức tranh lớn, sự cải đạo của Thánh Phaolô và cuộc tử đạo của Thánh Phêrô, để họa sĩ tự do chọn nhân vật. Cerasi qua đời tháng 5 năm 1601 khi Caravaggio còn đang vẽ. Theo nhà viết tiểu sử Giovanni Baglione, các phiên bản đầu không làm hài lòng và được Hồng y Sannesio lấy về; Caravaggio thay bằng hai bức sơn dầu ta thấy hôm nay. Bản đầu, sáng hơn và mang phong cách kiểu cách, nay ở bộ sưu tập Odescalchi Balbi.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy bắt đầu từ đáy tranh, nơi Saulô nằm trên đất, đầu hướng về phía ta, mắt nhắm, chân dang rộng, tay giơ lên như ôm lấy thị kiến. Anh là một chàng trai vạm vỡ trong bộ giáp La Mã theo hình dung thời Phục hưng, áo giáp cam và xanh lục, áo chẽn và ủng. Mũ cắm lông đã rơi, thanh gươm nằm cạnh, áo choàng đỏ trải dưới thân như tấm chăn. Phía trên, một con ngựa khoang nâu kem khổng lồ choán đầy khung hình, miệng còn sùi bọt, một vó treo lơ lửng. Người giữ ngựa già nắm cương, tay chỉ xuống đất để con vật không giẫm lên Saulô. Hãy để ý bóng tối bao trùm và vài tia sáng mờ bên phải.

Ý nghĩa và dụng ý

Sách Công vụ Tông đồ kể rằng Saulô, kẻ bách hại người Kitô hữu, trên đường đến Damascus đã thấy ánh sáng từ trời và nghe tiếng hỏi vì sao ông bách hại Chúa Giêsu. Kinh Thánh không hề nhắc đến con ngựa; chính bức tranh này còn góp phần lan truyền hình ảnh Phaolô ngã ngựa. Caravaggio gạt bỏ cảnh đông đúc quen thuộc với binh lính và Chúa Kitô trên trời. Ở đây, những tia sáng mờ không phải nguồn sáng thật, và người giữ ngựa dường như không hay biết gì về điều thiêng liêng. Phép lạ chỉ diễn ra bên trong Saulô. Vì con ngựa không có yên, có ý kiến cho rằng cảnh diễn ra trong chuồng ngựa chứ không phải trên đường, khiến cuộc gặp gỡ càng thêm riêng tư, tĩnh lặng.

Di sản

Bức tranh kế thừa một truyền thống dài. Walter Friedlaender thấy Saulô là hình Thánh Phaolô của Raphael được xoay lại, truyền qua Taddeo Zuccari, còn con ngựa lấy cảm hứng từ bản in Con ngựa lớn của Dürer. Một bản khắc gỗ được cho là của Ugo da Carpi thể hiện đúng khoảnh khắc Saulô nằm đất và người giữ ngựa trấn an con vật. Chụp X-quang cho thấy dưới lớp sơn còn một phiên bản gần hoàn chỉnh khác, với vị thánh ngã bên phải, mắt mở, tay giơ lên. Đối diện trong nhà nguyện là bức bạn đồng hành, Thánh Phêrô bị đóng đinh, và giữa hai bức trên bàn thờ là bức Đức Mẹ Lên Trời của Annibale Carracci. Denis Mahon không thấy bằng chứng lịch sử nào về sự kình địch gay gắt giữa hai họa sĩ.

Có thể bạn chưa biết

Đây là phiên bản thứ hai ở nhà nguyện Cerasi, vẽ năm 1601 và vẫn ở Santa Maria del Popolo.
Phiên bản đầu, sáng hơn, nay ở bộ sưu tập Odescalchi Balbi.
Kinh Thánh không nhắc đến con ngựa trong câu chuyện cải đạo của Phaolô.
Chụp X-quang cho thấy một bố cục gần hoàn chỉnh bên dưới bức tranh hiện tại.

Wikipedia · Wikidata