Charles I trong cuộc săn

Không giáp trụ, không ngai vàng, không vương miện: chỉ là một vị vua vừa xuống ngựa giữa cuộc săn, tay chống hông, ngoái nhìn ta. Van Dyck khiến quyền lực hoàng gia trông thật nhẹ nhàng.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Anthony van Dyck vẽ bức chân dung vua Charles I của Anh khoảng năm 1635, trong những năm ông là họa sĩ chính thức của nhà vua. Trước đó ông đã vẽ Charles mặc giáp cưỡi ngựa, trong bức Charles I với ngài St Antoine và Chân dung cưỡi ngựa của Charles I. Ở đây ông thử một điều khác: nhà vua mặc thường phục, đứng cạnh ngựa như đang nghỉ giữa cuộc săn. Bảo tàng Louvre, nơi giữ bức tranh, mô tả nó là một sự dung hòa tinh tế giữa vẻ phóng khoáng của một quý ông và sự tự tin của bậc đế vương. Tranh còn có tên tiếng Pháp là Le Roi a la chasse.

Điều nên ngắm kỹ

Tranh khổ 266 x 207 cm. Charles đứng bên trái trong những gam màu sáng trên nền tối, còn một cậu tiểu đồng và cận thần Endymion Porter, người lo mua tranh cho nhà vua, giữ ngựa trong bóng râm dưới gốc cây bên phải. Con ngựa như cúi đầu trước nhà vua. Charles đội mũ rộng vành kiểu kỵ sĩ, đeo khuyên tai hình giọt lệ, mặc áo chẽn sa tanh bạc lấp lánh, quần đỏ và giày ống da bẻ cổ. Một tay ông tựa gậy, tay kia chống hông cầm đôi găng. Phía sau là biển, có thể là eo Solent với đảo Wight phía xa.

Ý nghĩa và dụng ý

Nhà vua vốn rất nhạy cảm về chiều cao, nên người xem được đặt ở góc thấp, ngước nhìn ông. Ông ngoảnh đầu, gương mặt mím lại trong nụ cười khinh khỉnh, phảng phất cay đắng. Ở góc dưới bên phải, dòng chữ Latin trên tảng đá ghi Carolus I Rex Magnae Britanniae, Charles I, Vua của Đại Britannia. Đó là một tuyên bố chính trị: mới chỉ 32 năm kể từ khi vua cha James hợp nhất ngai vàng Scotland và Anh, và phải gần 70 năm nữa Vương quốc Đại Britannia mới chính thức ra đời về mặt pháp lý. Chính vẻ thoải mái là một cách phô bày quyền lực không cần đạo cụ.

Di sản

Charles trả tiền cho bức tranh năm 1638, dù ít hơn số Van Dyck đề nghị ban đầu. Vậy mà tranh không có trong bản kiểm kê bộ sưu tập của ông sau khi ông bị xử tử năm 1649, và hành trình của nó có một quãng không rõ. Đến năm 1738 tranh đã ở Pháp, và năm 1775 Madame du Barry bán nó cho vua Louis XVI, một hậu duệ của Charles. Nay tranh thuộc Bảo tàng Louvre ở Paris, trong Khoa Hội họa, nơi vị vua thư thái và kiêu hãnh lặng lẽ ấy vẫn ngoảnh đầu đón ánh nhìn của người xem.