Chàng trai ôm giỏ trái cây

Một chàng trai để trần bờ vai ôm chiếc giỏ đầy nho, sung và đào, đầu hơi nghiêng, môi hé mở. Dưới một tia sáng duy nhất, Caravaggio khiến trái cây và làn da đều chân thực như nhau.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Chàng trai ôm giỏ trái cây, thường được xem là của Caravaggio, ra đời khoảng năm 1593, khi họa sĩ trẻ vừa từ Milano đến Roma và đang tìm chỗ đứng giữa giới nghệ thuật cạnh tranh. Người mẫu là bạn ông, họa sĩ người Sicilia Mario Minniti, khi ấy chừng 16 tuổi. Vì Minniti chỉ đến Roma năm 1593, bức tranh không thể sớm hơn. Tranh có thể ra đời khi Caravaggio làm trong xưởng của Cavalier d'Arpino, chuyên vẽ hoa và trái cây, hoặc ngay sau tháng 1 năm 1594, khi ông và Minniti rời xưởng để bán tranh qua một người buôn tên Costantino. Tranh thuộc về d'Arpino cho đến khi Hồng y Scipione Borghese tịch thu bộ sưu tập của ông năm 1607, và nay vẫn ở Galleria Borghese tại Roma.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy theo dòng ánh sáng. Một khung cửa sổ cao bên trái để tia sáng trượt qua bức tường, chạm vào chàng trai, chiếc giỏ, ống tay áo, bờ vai trần và khuôn mặt uể oải, còn mái tóc và bóng chiếc giỏ trên tường tạo nên mảng tối. Rồi đến gần trái cây: những quả táo chắc nịch, chùm nho tròn mọng, trái sung mềm, quả đào giữa lá còn tươi. Hãy tìm những dấu vết nhỏ của thời gian: trái cây có tì vết, và một chiếc lá úa vàng rủ xuống ngoài giỏ. Cuối cùng, ngắm khuôn mặt nghiêng, đôi má ửng hồng, đôi môi đỏ hé mở. Học giả Moir thấy ở đây sự nhấn mạnh vào tính hữu hình của đồ vật.

Ý nghĩa và dụng ý

Các nhà nghiên cứu đã đọc bức tranh theo nhiều cách. Với Gregori, đề tài chính là những gì mắt ta thấy: một người bán hàng trẻ với giỏ đầy trái cây, chân thực nhờ màu sắc rực rỡ. Bologna so sánh sự quan sát trực tiếp thiên nhiên của Caravaggio với công việc của những nhà khoa học mới như Galileo. Hermann Fiore nhắc đến tục xenia của La Mã cổ, tặng trái cây cho khách, và cho rằng chàng trai có thể hiện thân thần Vertumnus. Có người nhận ra sắc thái gợi tình trong vẻ mặt uể oải và bờ vai trần. Nhưng chủ đề phù du cũng hiện diện: trái cây được trao tặng, và cả chàng trai, đều mong manh như chiếc lá úa bên mép giỏ.

Di sản

Bức tranh được cho là ra đời trước những tác phẩm phức tạp hơn cùng thời, cũng dùng Minniti làm mẫu, như Thầy bói và Những kẻ gian bạc; bức sau đã đưa Caravaggio đến với người bảo trợ quan trọng đầu tiên, Hồng y Francesco Maria del Monte. Tranh xuất hiện đúng lúc tranh tĩnh vật ở Roma đang thành hình, tiếp thu kinh nghiệm Bắc Âu và Lombardia, như những cảnh chợ của anh em nhà Campi. Theo nguồn tư liệu, điều làm Caravaggio khác biệt là ông đặt con người bên cạnh thiên nhiên, nhìn từng vật với óc hiện thực sâu sắc và cảm giác xúc chạm của nó. Vittorio Sgarbi ghi nhận vài nét có thể gợi đến các họa sĩ khác trong xưởng Arpino.

Có thể bạn chưa biết

Người mẫu là Mario Minniti, khi ấy khoảng 16 tuổi.
Tranh không thể sớm hơn năm 1593, năm Minniti đến Roma.
Hồng y Scipione Borghese tịch thu tranh từ Cavalier d'Arpino năm 1607.
Vittorio Sgarbi nhận thấy vài nét có thể gợi đến các họa sĩ khác trong xưởng Arpino.

Wikipedia · Wikidata