El Greco · 1591
.jpg)
Thánh Anrê cầm cây thập giá chéo bằng cả hai tay và quay mặt về một pho tượng nay không còn nữa. El Greco phác họa dáng người cao gầy, căng thẳng này cho một bàn thờ đã mất, và ông không bao giờ vẽ vị tông đồ theo cách ấy lần nữa.
Bức Thánh Anrê này thuộc bàn thờ cũ của Talavera la Vieja, nay không còn tồn tại. Tranh mang số 10 trong danh mục toàn tập về El Greco do sử gia nghệ thuật Harold Wethey biên soạn. Wikidata ghi năm 1591. Trong bàn thờ, tấm tranh đặt ở bên phải pho tượng Đức Mẹ Mân Côi, theo hướng người xem. Kế hoạch ban đầu khác: El Greco phải vẽ Thánh Giuse cho vị trí này. Cuối cùng Thánh Giuse được thay bằng Simon Phêrô, cách sắp xếp các tông đồ thay đổi, và Anrê được đặt ở bên phải.
Tranh sơn dầu, khoảng 126 x 46 cm, khổ cao và hẹp. Anrê đứng gần như chính diện, hai tay cầm cây thập giá hình chữ X, gương mặt hướng về pho tượng từng đứng ở trung tâm bàn thờ. Quanh đầu ông, mây kết thành một vầng hào quang hình thoi. Vị thánh chiếm gần hết mặt tranh. Thân hình được kéo dài, nhưng tay, chân và bàn chân không hề biến dạng; sự kéo giãn chỉ nằm ở thân người. Bóng đổ trên mặt, râu và tóc được xử lý bậc thầy, bằng những lớp chồng, lớp trong, vết cạo và nét cọ nhỏ gợi tả chính xác từng chất liệu.
Nhân vật thuộc kiểu dáng thon dài, căng thẳng và thanh lịch mà El Greco dùng lần đầu cho Thánh Gioan Tông đồ và Thánh Gioan Tẩy giả ở bàn thờ chính của Santo Domingo el Antiguo tại Toledo, rồi lặp lại trong nhiều hình tượng về sau. Thế nhưng cách thể hiện Thánh Anrê cụ thể này chưa từng xuất hiện lại trong bất kỳ bức tranh nào còn lưu giữ, của bậc thầy hay của xưởng vẽ. Màu sắc, nét mặt, cử chỉ, nếp áo, nền mờ sương và ý tưởng tổng thể cho thấy một quan niệm hội họa xuất sắc, mỗi chi tiết đều đầy cường độ và sức sống.
Harold Wethey khá khắt khe với tác phẩm này, cho rằng bản vẽ là của El Greco nhưng phần vẽ màu có thể do xưởng của ông thực hiện. Bài viết ghi tranh được giữ tại Tu viện Hoàng gia Santa Maria de Guadalupe, tỉnh Cáceres, Tây Ban Nha, còn Wikidata ghi thêm Bảo tàng Santa Cruz. Bàn thờ mà tranh được vẽ cho đã biến mất, nhưng vị tông đồ đơn độc này vẫn quay đầu về phía trung tâm không còn nữa, một mảnh rời giữ lại ký ức về cả tổng thể.
El Greco (1541-1614)
View of Toledo - El Greco (1596)
The Disrobing of Christ - El Greco (1570s)
The Vision of Saint John - El Greco (1610)
The Nobleman with his Hand on his Chest - El Greco (1580)
Laocoön - El Greco (1610s)
Saint Martin and the Beggar - El Greco (1597)
Adoration of the Shepherds - El Greco (1612)
The Wedding at Cana - Paolo Veronese (1560s)
The Feast in the House of Levi - Paolo Veronese (1573)
Bữa tối cuối cùng - Jacopo Tintoretto (1563)
Miracle of the Slave - Jacopo Tintoretto (1540s)
Venus of Urbino - Titian (1538)
Lễ Đức Mẹ Lên Trời - Titian (1510s)
Bữa tối tại Emmaus - Caravaggio (1601)
Sự kêu gọi của Thánh Matthew - Caravaggio (1609)
Các vị sứ thần - Hans Holbein the Younger (1533)
Xác Kitô chết trong mộ - Hans Holbein the Younger (1520s)