William M. Chase, N. A.

John Singer Sargent · 1902

Một họa sĩ đứng với bảng màu và cọ, dừng tay giữa chừng để nhìn chăm chú về phía ta. John Singer Sargent vẽ người bạn lâu năm William Merritt Chase năm 1902, bức chân dung do học trò của Chase góp tiền đặt vẽ và tặng Bảo tàng Metropolitan để tôn vinh thầy.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Chase và Sargent gặp nhau ở châu Âu năm 1881 và là bạn suốt đời. Sargent trở thành họa sĩ chân dung thượng lưu hàng đầu ở cả hai bờ Đại Tây Dương; Chase được ca ngợi vừa là họa sĩ Ấn tượng vừa là một trong những người thầy có ảnh hưởng nhất thời ấy, với các học trò như Georgia O'Keeffe, Edward Hopper và George Bellows. Năm 1890, Sargent từng tổ chức một buổi biểu diễn của vũ công Tây Ban Nha La Carmencita tại xưởng vẽ phố Tenth của Chase để cả hai cùng vẽ cô. Năm 1902, một nhóm học trò của Chase đặt Sargent vẽ chân dung thầy mình, định tặng cho Bảo tàng Metropolitan. Tranh được vẽ tại xưởng của Sargent ở London khi Chase sang thăm Anh.

Điều nên ngắm kỹ

Chase đứng ba phần tư thân trên nền tối trung tính, khổ khoảng 158,8 x 105,1 cm. Tay trái ông cầm bảng màu và cọ; tay phải giơ một cây cọ, như thể vừa dừng vẽ để xem xét tấm toan. Ông mặc chiếc áo mà ông gọi là "áo khoác xưởng vẽ màu xanh cũ", do Sargent nhất quyết chọn thay cho áo đuôi tôm trang trọng mà Chase thích. Một bông cẩm chướng cài trên khuy áo, và dáng đứng thẳng toát lên sự tự tin và chuyên nghiệp. Chữ "N. A." trong nhan đề ghi nhận việc ông được bầu làm Viện sĩ của Học viện Mỹ thuật Quốc gia New York. Hãy để ý rằng ánh mắt, chứ không phải cây cọ, mới là tâm điểm của bức tranh.

Ý nghĩa và dụng ý

Việc Sargent chọn quần áo làm việc là có chủ ý, thể hiện Chase như một họa sĩ đang hành nghề chứ không chỉ là một quý ông. Danh mục của Bảo tàng Metropolitan nhận xét rằng trang phục làm việc, bảng màu, cây cọ giơ sẵn và dáng đứng vững vàng gợi lên hai con người trong ông: họa sĩ và quý ông. Một luận văn thạc sĩ năm 2023 ở Đại học American đọc bức tranh trong bối cảnh hội họa chân dung cạnh tranh với nhiếp ảnh: khi vẽ Chase đang làm công việc trí óc là quan sát, nhìn chăm chú thay vì đang đưa cọ, Sargent nhấn mạnh lao động trí tuệ của nghề vẽ chân dung và giá trị của nó so với chiếc máy ảnh. Được vẽ cho Met, tranh cũng hợp với mối quan tâm của bảo tàng đến giới sành nghệ thuật và tác phẩm nguyên bản.

Di sản

Khi bức chân dung hoàn thành, các học trò của Chase vẫn còn phải gom tiền trả thù lao cho Sargent. Họ làm điều đó bằng cách trưng bày bức tranh ở New York, Philadelphia và Chicago trước khi trao tặng Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan. Tranh vào bảo tàng năm 1905 như món quà của các học trò Chase, số hiệu 05.33. Khi ấy Chase đang ở đỉnh cao danh tiếng, sau khi điều hành Trường Mỹ thuật Mùa hè Shinnecock Hills ở Long Island từ 1891 đến 1902. Bức tranh vẫn là một lời tri ân kép: từ người bạn đã vẽ ông đúng như khi ông làm việc, và từ những học trò muốn thầy mình được vinh danh trong bảo tàng hàng đầu nước Mỹ.