We Shall Not Go to the Market Today

Năm người phụ nữ ngồi thành hàng trên chiếc ghế dài màu xanh, phẳng như những hình người trên một phù điêu cổ, dưới bầu trời vàng: Ta Matete của Gauguin hòa quyện Tahiti với nghệ thuật Ai Cập cổ đại.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Paul Gauguin vẽ bức sơn dầu này năm 1892, trong lần lưu trú đầu tiên ở Polynesia, từ 1891 đến 1893. Tên tiếng Tahiti của tranh là Ta Matete; tiếng Pháp gọi là Le Marché, Phiên chợ, còn tên tiếng Anh được dùng ở đây là Hôm nay ta sẽ không ra chợ. Trong hành trình tìm về cái nguyên sơ, Gauguin dựa bố cục vào một bức bích họa Ai Cập mà ông giữ dưới dạng ảnh chụp. Tranh có kích thước 73 x 92 cm, hiện ở Bảo tàng Nghệ thuật Basel, Thụy Sĩ. Theo nguồn Wikipedia tiếng Pháp, năm người phụ nữ ngồi có thể là những người bán thân cho du khách phương Tây ở chợ Papeete.

Điều nên ngắm kỹ

Bức tranh được dựng thành ba dải ngang. Phía trước, năm phụ nữ tóc sẫm mặc váy dài sặc sỡ ngồi trên ghế xanh, trò chuyện với nhau, trừ người ở giữa nhìn thẳng về phía trước. Bên phải, một phụ nữ Tahiti khác đứng, quay đầu nhìn họ; hình bà bị mép tranh cắt ngang, cách làm chịu ảnh hưởng nhiếp ảnh, như Degas từng dùng. Bàn chân nhìn từ trên xuống chơi đùa với phối cảnh kép, còn tấm pareo nhiều chi tiết gợi tranh khắc gỗ Nhật Bản. Phía sau, hai người đàn ông đi giữa hàng cây, một người cầm hai con cá lớn, biển thấp thoáng sau cây cối. Bầu trời vàng, thân cây xanh lam.

Ý nghĩa và dụng ý

Các nhân vật không có khối, không có chuyển động; họ như được cắt ra và gần như phẳng trên nền. Sự phẳng ấy là có chủ ý. Ảnh hưởng Ai Cập hiện ra ở đầu và chân vẽ nghiêng trong khi thân mình hướng thẳng, và ở hai nhân vật phía sau, như lấy từ phù điêu Ai Cập. Đường viền được vẽ rõ nét, màu sắc rực rỡ và tùy hứng chứ không theo tự nhiên. Ánh sáng đến từ góc trên bên trái, như bóng đổ cho thấy. Pha trộn cảnh Tahiti với nguồn Ai Cập, Nhật Bản và nhiếp ảnh, Gauguin tạo nên một hình ảnh không hẳn ghi lại đời thường, mà là một tầm nhìn được dàn dựng cẩn thận.

Di sản

Ta Matete thuộc Bảo tàng Nghệ thuật Basel, được xếp vào tranh sinh hoạt Hậu Ấn tượng thuộc giai đoạn Polynesia đầu tiên của Gauguin. Nguồn tiếng Pháp dựa trên cuốn sách năm 1971 của Marcial Olivar về một trăm kiệt tác hội họa. Có một điểm đáng lưu ý: tên tiếng Anh Hôm nay ta sẽ không ra chợ khác với tên tiếng Pháp ngắn gọn Le Marché, và các nguồn hiện có không giải thích cách đặt tên tiếng Anh này. Điều còn lại rõ ràng là sự tĩnh lặng như phù điêu, màu sắc táo bạo, và những câu hỏi tranh gợi ra về cách Gauguin nhìn những người phụ nữ Tahiti.

Có thể bạn chưa biết

Sơn dầu trên vải, 1892, vẽ trong lần lưu trú đầu tiên của Gauguin ở Polynesia (1891-1893).
73 x 92 cm, ở Bảo tàng Nghệ thuật Basel.
Lấy cảm hứng từ một bức bích họa Ai Cập Gauguin giữ dưới dạng ảnh.
Bầu trời màu vàng, thân cây màu xanh lam.

Wikipedia · Wikidata