Phụ nữ Tahiti

Hai người phụ nữ Tahiti ngồi cạnh nhau, gần mà như cách biệt, chìm trong một sự im lặng mà Paul Gauguin thấy kỳ lạ hơn mọi điều trên đảo.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Paul Gauguin vẽ Những người phụ nữ Tahiti trên bãi biển trong chuyến lưu trú đầu tiên ở Tahiti, kéo dài từ 1891 đến 1893. Ông tới thuộc địa Pháp ấy để tìm điều ông gọi là "ngây ngất, tĩnh lặng và nghệ thuật", xa chủ nghĩa vật chất châu Âu; trong thư gửi Van Gogh, ông nói về sự hoang dã cũng có trong chính mình. Ảnh hưởng thực dân đã xóa nhòa phần nào điều ông mong tìm, nhưng ông vẫn sáng tác dồi dào, và bức tranh thuộc một loạt tác phẩm lớn hơn. Lưu ý nguồn lệch nhau: Wikidata ghi năm 1890, còn Wikipedia xếp nó vào cuối chuyến đi 1891-1893.

Điều nên ngắm kỹ

Hai người phụ nữ ngồi bất động trong vẻ uể oải xa cách, chen chúc trong khung tranh mà hoàn toàn tách biệt nhau. Người bên trái mặc pareu truyền thống; người bên phải khoác váy của giới truyền giáo, dấu vết ảnh hưởng thực dân và Kitô giáo. Làn da hổ phách, thân hình vạm vỡ như tượng và gương mặt tựa mặt nạ đẩy bức tranh từ chân dung sang tranh sinh hoạt. Hãy ngắm màu cam, vàng, hồng, đất son, đỏ thẫm, ngọc lam, nâu xếp thành hoa văn. Có thật là bãi biển? Các vùng chéo màu đất son và những vạch trắng có thể là kiến trúc chứ không phải cát và sóng.

Ý nghĩa và dụng ý

Điều khiến Gauguin sững sờ nhất là sự im lặng của hòn đảo; ông nói đã hiểu vì sao người ta có thể ngồi bất động hàng giờ ngắm bầu trời. Hai người phụ nữ mang nỗi u hoài ấy, thách thức hình dung của châu Âu về thiên đường. Ông dùng phép tổng hợp, thuật ngữ do ông đặt ra từ lối viền khối, với nét đậm bao quanh mảng màu phẳng để chất thơ biểu tượng lấn át hiện thực. Nhà sử học Charles Stuckey cho rằng bối cảnh mơ hồ làm tăng vẻ bí ẩn. Từng được xem là sự chối bỏ văn minh châu Âu, nay tác phẩm cũng bị phê phán là phản chiếu chủ nghĩa đế quốc thực dân.

Di sản

Theo gợi ý của Edgar Degas, người bạn và người ủng hộ lớn nhất, Gauguin gửi bức tranh về Paris để Durand-Ruel trưng bày. Giới nghiên cứu so sánh các nhân vật độc lập ở đây với bức Trên bãi biển của Manet. Năm 1892 Gauguin vẽ một biến thể, Parau api (Tin gì mới?), thay váy truyền giáo bằng pareu kẻ sọc, màu đất son thành vàng thẫm, thêm một cột gỗ gợi hiên nhà; nghe nói ông giận dữ khi nó bị bán. Parau api ở Dresden, còn Những người phụ nữ Tahiti trên bãi biển nay treo tại Bảo tàng Orsay, Paris.