Người khách bộ hành

Một người bán hàng rong đơn độc bước qua phong cảnh, một bên là ngôi nhà, một bên là cánh cổng. Hieronymus Bosch để ta tự quyết câu chuyện rẽ về đâu.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Hieronymus Bosch, tên thật Jheronimus van Aken, sinh khoảng năm 1450, sống cả đời ở thị trấn 's-Hertogenbosch xứ Brabant và mất năm 1516. Người khách bộ hành, còn gọi là Người bán hàng rong, được vẽ bằng sơn dầu trên gỗ khoảng năm 1500. Đây không phải một tác phẩm trọn vẹn mà là một mảnh: nó từng thuộc một bộ tranh ba tấm hoặc hai tấm nay đã mất một phần. Những mảnh còn lại của cùng bộ là Ngụ ngôn về Tham ăn và Dục vọng, Con thuyền của những kẻ ngốc, và Cái chết và kẻ hà tiện, nay nằm rải rác ở nhiều bộ sưu tập.

Điều nên ngắm kỹ

Bức tranh có hình tròn, đường kính khoảng 71,5 cm, một hình dạng đóng khung người lữ khách như cảnh nhìn qua thấu kính. Một người đàn ông đơn độc, người bán hàng rong trong tên gọi khác, bước qua phong cảnh với gánh hàng của mình. Phía sau bên trái là ngôi nhà gắn với sự trác táng; bên phải là một cánh cổng. Nhân vật rất giống người lữ hành Bosch vẽ trong cảnh Con đường đời ở mặt ngoài Bộ tranh Xe cỏ khô, nên hai hình ảnh có thể xem như họ hàng trong tư duy của Bosch.

Ý nghĩa và dụng ý

Người lữ khách đang làm gì? Các cách hiểu khác nhau. Một cách đọc cho rằng ông đang lựa chọn giữa con đường đức hạnh, đánh dấu bằng cánh cổng bên phải, và con đường trụy lạc trong ngôi nhà bên trái. Cách khác xem ông là đứa con hoang đàng trong dụ ngôn, đang trở về nhà sau những năm tháng ngoài đời. Cả hai đều biến bức tranh thành một suy tưởng về sự lựa chọn và con đường của đời người, mời người xem đứng cùng ngã rẽ và tự hỏi mình sẽ đi lối nào.

Di sản

Tấm tranh nay ở Bảo tàng Boijmans Van Beuningen tại Rotterdam, nơi cũng giữ bức vẽ Tổ cú của Bosch; Wikidata còn ghi nhận tranh từng thuộc bộ sưu tập Jacques Goudstikker. Wikidata ghi kích thước 71 x 70,6 cm, gần với đường kính 71,5 cm theo Wikipedia. Hình tượng này tiếp tục truyền cảm hứng: bức chân dung tự họa Người lữ khách kịch tính (theo Bosch) của họa sĩ Úc Tim Storrier đoạt giải Archibald năm 2012, năm thế kỷ sau khi Bosch đặt người lữ khách lên đường.