Peter Paul Rubens · 1615
Một vị thánh trẻ trong chiếc váy hồng quỳ trên bậc đền thờ ngoại giáo, những người phụ nữ cởi áo trên vai cô, đao phủ đứng chờ, còn các thiên thần đã bay xuống mang theo vòng hoa. Rubens vẽ khoảnh khắc treo lơ lửng ấy cho một bàn thờ ở Lille khoảng năm 1615.
Bức tranh là món quà của Jean de Seur và vợ dâng cho nhà thờ Sainte-Catherine ở Lille, để trang trí bàn thờ chính. Jean de Seur là cố vấn của hai đại công tước Albert và Isabella, rồi làm quan coi tài chính cho họ; ông là giáo dân của nhà thờ này và được chôn cất tại đó năm 1621. Đề tài khớp với tên nhà thờ: theo Truyền thuyết Vàng, Catherine thành Alexandria, một công chúa Ai Cập, từ chối lấy hoàng đế Maxentius để dâng mình cho Chúa, thoát khỏi cực hình bánh xe vì bánh xe vỡ tan một cách kỳ diệu, rồi bị chém đầu.
Rubens chọn khoảnh khắc ngay trước nhát chém. Vị thánh quỳ trên bậc một cầu thang đồ sộ, dưới chân tượng thần Apollo, trước hàng cột của một ngôi đền cổ. Một người phụ nữ sắp bịt mắt cô, người thứ hai vén tóc, người thứ ba để trần đôi vai. Hai bên cô là hai người đàn ông quay lưng lại, một triết gia bên trái và đao phủ bên phải. Cạnh bó roi của quan lictor có một con cừu đực nằm, với lưỡi đao lớn đặt ở đó. Phía trên, thiên thần hạ xuống mang vòng hoa, còn một chú chó nhỏ lặng lẽ nhìn từ góc dưới bức tranh.
Bức tượng thần mặt trời ngoại giáo đặt cạnh vị nữ tử đạo Kitô tạo nên một tương phản thần học: ngoại giáo lùi bước trước sự hy sinh của cô. Việc chia nhỏ cử chỉ cho từng người phụ nữ làm hành động chậm lại, trì hoãn giây phút định mệnh và đẩy cao căng thẳng, còn bố cục đối xứng biến cuộc hành hình thành một màn trình diễn. Ra đời trong bối cảnh Cải cách Công giáo, bức tranh như một bài giảng bằng màu. Ánh sáng như dồn cả vào thân thể vị thánh, tách cô khỏi bóng tối xung quanh, mời tín hữu suy ngẫm về lòng kiên trung trước bách hại.
Số phận bức tranh phản chiếu số phận di sản nhà thờ. Thời Cách mạng Pháp, nhà thờ Sainte-Catherine bị biến thành kho thóc và phần lớn đồ đạc bị phá hủy. Sang thế kỷ 19, nội thất được sửa lại theo phong cách Tân Gothic, và chiếc khung hiện nay, trang trí bằng những biểu tượng như bánh xe vỡ của cuộc tử đạo, có từ đợt trùng tu đó. Ngày 15 tháng 4 năm 1896, tranh được xếp hạng di tích lịch sử. Từ năm 1965 tranh được lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Lille. Tranh cao 390 cm, rộng 249 cm, một bức bàn thờ khổ đứng để ngắm từ lòng nhà thờ.
Peter Paul Rubens (1577-1640)
nghệ thuật tôn giáo · phụ nữ · thiên sứ · chó · Catarina thành Alexandria · Palais des Beaux-Arts de Lille · Apollo · vương miện
The Elevation of the Cross - Peter Paul Rubens (1609)
The Rape of the Daughters of Leucippus - Peter Paul Rubens (1618)
Rubens and Isabella Brant in the honeysuckle bower - Peter Paul Rubens (1600s)
Samson and Delilah - Peter Paul Rubens (1600s)
The Descent from the Cross - Peter Paul Rubens (1611)
Head of Medusa - Peter Paul Rubens (1618)
Helena Fourment in a Fur Robe - Peter Paul Rubens (1638)
The Garden of Love - Peter Paul Rubens (1632)
Đêm đầy sao - Vincent van Gogh (1889)
Hiên quán cà phê về đêm - Vincent van Gogh (1888)
Bữa tối tại Emmaus - Caravaggio (1601)
Sự kêu gọi của Thánh Matthew - Caravaggio (1609)
Las Meninas (Các thị nữ) - Diego Velázquez (1656)
The Surrender of Brea - Diego Velázquez (1635)
Saint Francis in Meditation - Francisco de Zurbarán (1639)
The Immaculate Conception - Francisco de Zurbarán (1661)
Charles I tại ba vị trí - Anthony van Dyck (1635)
Charles I (1600-1649) with M. de St Antoine - Anthony van Dyck (1636)
Đội tuần đêm - Rembrandt van Rijn (1642)
Chân dung tự họa - Rembrandt van Rijn (1659)