Portrait of Isabella of Portugal

Jan van Eyck · 1420s

Portrait of Isabella of Portugal - Jan van Eyck

Jan van Eyck vượt đường xa sang Bồ Đào Nha để vẽ một nàng công chúa, cho một vị công tước quyết định có cưới nàng hay không. Bản gốc đã mất, chỉ còn qua các bản chép, nhưng trong đó Isabella vẫn đặt tay lên gờ đá vẽ giả như đang vươn sang thế giới của chúng ta.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Năm 1428 và 1429, Philip Nhân hậu, Công tước xứ Burgundy, cử một phái đoàn sang Bồ Đào Nha để xem Isabella, khi ấy ba mươi tuổi, có xứng làm cô dâu hay không. Van Eyck đi cùng, với nhiệm vụ mang về những bức chân dung trung thực, nhiều khả năng là hai bức để ít nhất một bức về đến nơi. Dịch hạch khiến triều đình Bồ Đào Nha phải di chuyển liên tục, và phái đoàn gặp họ ở lâu đài hẻo lánh Aviz. Van Eyck ở lại chín tháng. Sứ mệnh thành công, Isabella và Philip cưới nhau đúng ngày Giáng sinh năm 1429.

Điều nên ngắm kỹ

Vì bản gốc đã mất, ta chỉ nhìn được qua các bản chép. Chúng cho thấy ngoài khung gỗ sồi thật còn có hai khung vẽ giả, một khung mang dòng chữ ở phía trên, và một gờ đá giả để Isabella đặt tay. Hãy nhìn bàn tay đặt chồm qua gờ đá: nó như đẩy sự hiện diện của nàng ra khỏi tranh, sang không gian của người xem. Giới nghiên cứu dựa vào bức Chân dung người đàn ông đội khăn xanh, cũng vẽ ở Bồ Đào Nha, để đoán khổ tranh, có lẽ rất nhỏ để dễ chở về Bruges.

Ý nghĩa và dụng ý

Đây không chỉ là một bức chân dung. Được vẽ đúng lúc bản thỏa thuận hôn nhân sơ bộ được soạn, tranh sẽ được gửi tới Philip cùng văn bản ấy, như lời chứng của người tận mắt thấy công chúa, để có thể xác nhận danh tính nàng khi nàng sang Burgundy. Ảo giác bàn tay vượt qua gờ đá chỉ là một trong nhiều thủ pháp đánh lừa thị giác của tác phẩm, cho thấy ngay trong một trong những bức tranh sớm nhất được biết của mình, van Eyck đã chơi đùa với ranh giới giữa tranh và không gian thật.

Di sản

Thủ pháp nhân vật vươn ra khỏi tranh trở lại trong bức Léal Souvenir của van Eyck ở London, và về sau nổi tiếng nhất trong bức Chân dung một tu sĩ dòng Carthusian của Petrus Christus, với con ruồi vẽ trên khung. Vì van Eyck được chép rất nhiều thời ấy, bức Isabella đã mất có lẽ cũng ảnh hưởng đến những hình ảnh về nàng sau này, trong đó có một bức của Rogier van der Weyden và một bức của một họa sĩ phương Bắc vô danh, đều vẽ nàng lớn tuổi hơn nhiều. Những gì còn lại là một bức chân dung ta chỉ biết qua dư âm của nó.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Jan van Eyck (1390-1441)

chân dung

Tranh khác của Jan van Eyck

Tranh của các họa sĩ liên quan