Madonna of Chancellor Rolin

Người quyền lực nhất xứ Burgundy quỳ đối diện Đức Mẹ, cao ngang bằng Người, trong khi phía sau cả một thành phố ven sông lấp lánh thu nhỏ. Nhìn kỹ hơn, tội lỗi của ông được giấu trong những phù điêu đá.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Jan van Eyck vẽ bức sơn dầu này khoảng năm 1435 cho Nicolas Rolin, tể tướng công quốc Burgundy, khi ấy khoảng sáu mươi tuổi. Rolin đặt vẽ cho nhà thờ giáo xứ của ông, Notre-Dame-du-Chastel ở Autun, nơi tranh ở đến khi nhà thờ cháy năm 1793. Sau một thời gian ở nhà thờ chính tòa Autun, tranh về bảo tàng Louvre năm 1805, và sau khi được bảo tồn, trở thành tâm điểm một cuộc triển lãm năm 2024. Tranh có thể liên quan tới việc con trai Rolin là Jean được bổ nhiệm làm giám mục Autun năm 1436. Kích thước khoảng 66 x 62 cm.

Điều nên ngắm kỹ

Rolin quỳ bên trái trong chiếc áo lót lông thú, trước cuốn sách Giờ kinh mở sẵn. Đối diện, Đức Mẹ khoác áo choàng đỏ trao Hài nhi, Hài nhi cầm quả cầu có thánh giá và ban phép lành, còn một thiên thần bay tới đội vương miện cho Mẹ. Họ ngồi trong một hành lang cột với các phù điêu. Xa hơn là khu vườn hoa huệ, diên vĩ, mẫu đơn và hồng, hai người đội mũ trùm nhìn qua lan can gần những con ác là và công, rồi cả một thành phố ven sông, có lẽ là Autun, nhạt dần vào núi mờ sương. So các viên gạch lát cho thấy nhân vật chỉ cách hàng cột chừng hai mét.

Ý nghĩa và dụng ý

Đáng chú ý, Đức Mẹ có kích thước bằng Rolin, một điều mới mẻ so với truyền thống Gothic. Khung cảnh vừa như một tòa nhà tưởng tượng ở Autun vừa như Jerusalem trên trời. Phía Rolin, các phù điêu kể chuyện trục xuất khỏi Thiên đường, Cain giết Abel và Noah say rượu, còn đầu sư tử và những chú thỏ nhỏ bị đè bẹp có thể tượng trưng cho Giận dữ và Dâm dục, gợi một chuỗi tội lỗi ẩn giấu; phía thần thánh không có gì tương tự. Ảnh hồng ngoại cho thấy chiếc túi tiền lớn bên hông Rolin đã bị xóa, có lẽ vì ông đã giàu lên nhiều khi tại chức.

Di sản

Bức tranh được xem là một trong những ví dụ đẹp nhất về sự tỉ mỉ hoàn hảo của van Eyck: đầu cột, nền gạch ô cờ, vàng chạm trên vương miện, các loại vải áo. Ánh sáng phức tạp, đến từ cổng giữa và các cửa sổ bên, là nét đặc trưng của ông. Một số học giả đoán hai người nhỏ trên sân hiên là van Eyck và một người phụ việc, người đội mũ đỏ gợi nhớ một bức chân dung tự họa có thể là của ông. Các mô tả cũ còn ghi lại một khung gỗ đã mất, vẽ dòng chữ như được khắc.