Mata Mua

Hai người phụ nữ ngồi dưới gốc cây khổng lồ, một người thổi sáo, còn phía xa những người khác nhảy múa quanh tượng nữ thần mặt trăng. Gauguin đặt tên tranh là Mata Mua, Thuở xưa, một khúc ca về một Tahiti mà ông sợ rằng đã không còn.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Paul Gauguin đến sống ở Tahiti năm 1891, mong tìm cảm hứng sáng tạo trong một nền văn hóa chưa bị văn minh phương Tây chạm tới. Theo bài Wikipedia tiếng Pháp, ông chỉ tìm thấy dấu vết của một quá khứ huyền thoại đang dần biến mất. Ông vẽ Mata Mua năm 1892, thuộc chu kỳ tranh Tahiti. Về lại Pháp, ông tổ chức triển lãm để bán tranh Tahiti nhưng chúng không được hiểu. Mata Mua ra mắt lần đầu tại triển lãm cá nhân của ông ở Galerie Durand-Ruel năm 1893, và năm 1895 được đưa ra bán tại Hôtel Drouot để lấy tiền cho chuyến đi thứ hai và cũng là cuối cùng tới châu Đại Dương.

Điều nên ngắm kỹ

Một thân cây khổng lồ đứng giữa tranh, chia bức tranh làm hai như một khung cửa. Bên phải, hai thiếu nữ ngồi thư thái, một người thổi sáo, người kia lắng nghe. Bên trái là một nghi lễ tôn giáo: một nhóm phụ nữ nhảy múa quanh tượng Hina, nữ thần mặt trăng. Phong cảnh dày đặc, xanh tốt đến ngột ngạt, khép lại bởi dãy núi hồng và tím bao quanh thung lũng. Màu sắc mang tính tùy ý, phẳng, thuần khiết và mãnh liệt, được chọn để tăng sức biểu cảm chứ không để chép lại tự nhiên.

Ý nghĩa và dụng ý

Bài viết gọi Mata Mua là một bài ca về cuộc sống trong sự giản dị nguyên sơ mà người nghệ sĩ Pháp hằng khao khát. Vẽ bằng những màu trong và rõ, không hề có ý tả thực, bức tranh cũng là một khúc bi ca cho một thời hoàng kim đã qua. Chính cái tên, Thuở xưa, đã là một cái nhìn ngoảnh lại. Những người phụ nữ thờ Hina trong một thung lũng như tách biệt khỏi thế gian, đúng là điều Gauguin mong tìm thấy và, theo bài viết, đã không tìm thấy. Bức tranh giữ cả giấc mơ lẫn nỗi mất mát ấy.

Di sản

Gustave Fayet mua bức tranh trong phiên bán năm 1895 và trưng bày nó cùng các tranh Gauguin khác trong bộ sưu tập của mình tại Salon d'Automne ở Paris năm 1903. Sau đó tranh qua phòng tranh Paul Rosenberg tới tay Gilbert Fuller ở Boston rồi gia đình Dreyfus. Năm 1989, nam tước Hans Thyssen-Bornemisza mua tranh tại Sotheby's cùng người cộng sự Jaime Ortiz Patiño, rồi về sau mua lại phần của người này. Năm 1999, bà Carmen Cervera, vợ góa của nam tước, gửi tranh tại Bảo tàng Thyssen-Bornemisza ở Madrid theo hình thức cho mượn có gia hạn, nơi tranh vẫn treo đến nay.