Annunciation

Thiên thần Gabriel trong áo choàng gấm lấp lánh chào Đức Mẹ giữa một đền thờ mờ tối, và lời đáp của Mẹ được viết lộn ngược để Thiên Chúa đọc. Van Eyck gói bao ý nghĩa ẩn vào tấm tranh cao này, và cả một Sa hoàng lẫn chính quyền Stalin từng sở hữu nó.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Jan van Eyck vẽ bức Truyền tin bằng sơn dầu khoảng năm 1434 đến 1436. Tranh được cho là cánh trái phía trong của một bộ tranh ba tấm, mà hai cánh kia không ai thấy từ trước năm 1817; tấm giữa có lẽ là cảnh Giáng sinh hoặc Ba vua thờ lạy. Có thể tranh do Philip Nhân hậu, Công tước Burgundy, đặt hàng, vì van Eyck là họa sĩ triều đình của ông. Sa hoàng Nga mua tranh cho bảo tàng Hermitage, nhưng chính quyền Stalin đã bán đi năm 1930. Nay tranh ở Phòng trưng bày Nghệ thuật Quốc gia Washington, đã được chuyển từ gỗ sang vải.

Điều nên ngắm kỹ

Gabriel chào Đức Mẹ bằng dòng AVE GRA PLENA, còn Mẹ lùi lại đáp ECCE ANCILLA DOMINI, viết lộn ngược vì hướng về Thiên Chúa. Bảy tia sáng dát vàng lá, chỗ duy nhất dùng vàng lá trong tranh, rọi từ khung cửa sổ cao cùng chim bồ câu. Hãy nhìn nền gạch: David hạ Goliath, Samson kéo sập đền thờ. Kiến trúc chuyển từ vòm Roman tối ở trên sang vòm Gothic sáng ở dưới, mái gỗ thì hư hỏng. Đức Giê-hô-va đứng trong ô kính màu duy nhất. Tư thế Đức Mẹ mơ hồ: đứng, quỳ hay ngồi.

Ý nghĩa và dụng ý

Bóng tối của giao ước cũ nhường chỗ cho ánh sáng của giao ước mới. Người thời Trung cổ tin Đức Mẹ học tập trong Đền thờ, và cuốn sách lớn hợp với điều đó. Các viên gạch báo trước chiến thắng và cuộc Khổ nạn của Chúa; hoa huệ tượng trưng sự trong trắng, chiếc ghế trống có thể là ngai trống. Áo choàng của Gabriel khiến ngài giống người cử hành Thánh lễ trọng thể, còn đôi tay giơ lên của Đức Mẹ gợi cử chỉ của linh mục, nối bức tranh với Thánh lễ Vàng. Đức Mẹ có thể mang nét mặt của Isabella xứ Bồ Đào Nha. Các tác giả như Hand cho rằng nhân vật quá to, dù nguồn nói tòa nhà không có thước đo tỷ lệ rõ ràng.

Di sản

Biểu tượng học của tranh vẫn được các sử gia nghệ thuật tranh luận; Erwin Panofsky xây dựng phần lớn cách phân tích, đặt Gabriel trên cung Bạch Dương và Đức Mẹ trên cung Xử Nữ ở các viên gạch viền. Đợt làm sạch năm 1998 và ảnh phản xạ hồng ngoại cho thấy nét vẽ phác bên dưới cùng nhiều chỗ sửa trong lúc vẽ, nhất quán với các tác phẩm như Chân dung vợ chồng Arnolfini. Tay nghề của ông tỏa sáng ở bộ áo gấm của Gabriel, vẽ ướt chồng ướt thay vì dát vàng, và ở vùng bóng sau chiếc ghế, nơi ông dùng ngón tay miết lớp màu láng. Ánh sáng đùa trên bao chất liệu vẫn khiến người xem kinh ngạc.