Ngài Ribblesdale

John Singer Sargent · 1902

Cao, gầy, đội mũ chóp đen và khoác chiếc áo choàng đen rộng lớn, Lord Ribblesdale đứng trước bức tường trắng như thể làm chủ cả thế kỷ. Chính Sargent xin được vẽ ông. Về sau Ribblesdale nói bức chân dung đã buộc ông phải vĩ đại.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Thomas Lister trở thành Nam tước Ribblesdale thứ tư, và cũng là cuối cùng, năm 1876 khi mới 22 tuổi. Ông ủng hộ Đảng Tự do ở Thượng viện và là Chủ đàn chó săn của Nữ hoàng từ 1892 đến 1895. Bức chân dung không phải do ông đặt. John Singer Sargent, khi ấy đã là họa sĩ chân dung được giới thượng lưu ưa chuộng, thấy ông phát biểu trước công chúng năm 1894 và đề nghị vẽ ông. Sargent đến 1899 mới bắt đầu và hoàn thành năm 1902. Một bản phác sơn dầu đầu tiên vẽ ông đứng trên bậc thềm trước cột đá; bản cuối cùng được vẽ trong xưởng của Sargent ở phố Tite, Chelsea.

Điều nên ngắm kỹ

Ban đầu Sargent định vẽ ông trong lễ phục triều đình, nhưng rồi chọn bộ đồ đi săn thực dụng. Ông đứng trên sàn gỗ trơn trước lớp ốp tường trắng, tay trái đeo găng xám cầm roi săn, tay kia chống hông. Bên ngoài áo gi lê vàng, áo khoác nâu và quần ống túm màu da bò là chiếc áo choàng Chesterfield đen rộng lớn. Chiếc mũ cao, cột ốp có rãnh, dáng áo dài, chiếc mũi được kéo dài và cái đầu nhỏ so với thân đều nhấn vào vóc người cao gầy. Tranh khoảng 258 x 144 cm.

Ý nghĩa và dụng ý

Năm 2015, sử gia David Starkey chọn đây là bức tranh ông yêu thích nhất, khen khổ tranh dài, góc cạnh và bảng màu đen trắng như một bản in Nhật khổ lớn, và gọi nó là chân dung của cả một thời đại chứ không chỉ một con người. Tranh đôi khi được gọi là Tổ tiên, theo biệt danh vua Edward VII đặt cho Ribblesdale vì lối nói, cách ăn mặc cổ xưa và dòng dõi lâu đời, hình mẫu của một quý ông Anh kiểu cũ. Ribblesdale nói bức tranh buộc ông phải vĩ đại, vì đi đâu ông cũng bị nhận ra.

Di sản

Tranh được trưng bày ở Học viện Hoàng gia năm 1902 và Salon Paris năm 1903. Đằng sau vẻ kiêu hãnh là nỗi đau. Năm 1916, Ribblesdale tặng tranh cho Phòng tranh Quốc gia London để tưởng nhớ người vợ đầu Charlotte, mất năm 1911, và hai con trai: Thomas, tử trận trong cuộc chiến Dervish 1903 đến 1904, và Charles, chết vì vết thương ở Gallipoli năm 1916. Dù tái hôn, ông không có con trai nối dõi, và tước nam tước chấm dứt khi ông mất năm 1925.