Dr. Pozzi at Home

Một bác sĩ phẫu thuật trẻ điển trai đứng ở nhà trong chiếc áo choàng đỏ rực, những ngón tay dài mân mê sợi dây thắt. Bức chân dung nam lớn đầu tiên của Sargent táo bạo đến mức ông không dám trưng bày ở Paris.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Samuel Jean de Pozzi là bác sĩ phụ khoa kiêm nhà sưu tập nghệ thuật người Pháp, tinh tế và lôi cuốn, được John Singer Sargent vẽ năm 1881 khi khoảng 35 tuổi. Đây là bức chân dung nam lớn đầu tiên của Sargent, lớn hơn người thật, 201,6 x 102,2 cm. Sargent không trưng bày tranh ở Paris, có lẽ để giữ thanh danh cho Pozzi. Tranh ra mắt lần đầu tại Triển lãm Mùa hè của Học viện Hoàng gia London năm 1882 với cái tên đơn giản Một bức chân dung, là tác phẩm đầu tiên của ông được trưng bày ở London, rồi tại triển lãm đầu tiên của nhóm Les XX ở Brussels năm 1884.

Điều nên ngắm kỹ

Thay vì trang phục u trầm trong chân dung học viện của các bác sĩ, Pozzi đứng thoải mái trong chiếc áo choàng ở nhà dài chấm đất màu đỏ tươi, thắt bằng sợi dây đỏ có tua lủng lẳng đầy khiêu khích. Chiếc áo gợi bộ áo dòng tu và chân dung các giáo hoàng, hồng y thời Phục Hưng, nhưng cũng giống một chiếc váy mặc trong nhà của phụ nữ. Ông dồn trọng lượng lên chân trái, đầu quay đi, một chiếc dép đỏ thêu trắng ló ra dưới gấu áo. Màu đỏ lặp lại ở sàn và rèm nhung. Nổi bật trên đó là gương mặt, cổ áo xếp nếp trắng và những ngón tay dài thanh mảnh, một tay đặt trên ngực, tay kia nới sợi dây thắt.

Ý nghĩa và dụng ý

Màu đỏ chủ đạo có thể ám chỉ máu đổ trong công việc phẫu thuật của ông. Sự chú ý dành cho đôi tay vừa tôn vinh tay nghề phẫu thuật, vừa gợi đến sự nhục cảm của một người đàn ông nhất quyết tự tay khám những phần riêng tư cho bệnh nhân nữ. Đôi mắt ướt và các khớp ngón tay lốm đốm có thể nhằm ám chỉ chứng suy nhược thần kinh. Bức chân dung vừa là lời tôn vinh vừa là điều gì đó mơ hồ hơn: một người làm nghề không được vẽ khi làm việc mà ở nhà, lộng lẫy và hơi gây bất an.

Di sản

Pozzi giữ bức tranh đến khi qua đời năm 1918; sau đó vợ ông rồi con trai Jean Pozzi tiếp tục giữ. Armand Hammer mua tranh sau khi Jean mất năm 1967, và sau khi Hammer mất năm 1990, tranh được chuyển về Bảo tàng Hammer ở Los Angeles năm 1991. Bản thân Sargent chuyển sang London năm 1884 sau vụ tai tiếng của bức Chân dung Madame X ở Paris. Một cuộc triển lãm năm 2015 tại Phòng tranh Chân dung Quốc gia London rồi Bảo tàng Metropolitan đã khơi nguồn cho cuốn sách năm 2019 của Julian Barnes, Người đàn ông mặc áo đỏ.