Day of the God

Gauguin vẽ giấc mơ Tahiti này không phải ở Tahiti mà ở Paris, sau khi ông đã trở về. Điều ông trao cho ta không hẳn là một nơi ông thấy, mà là một nơi ông nhớ và tưởng tượng lại.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Mahana no atua, nghĩa là Ngày của Thần, là bức tranh sơn dầu Paul Gauguin vẽ năm 1894. Khi ấy ông vừa trở về Paris sau thời gian đầu sống và làm việc ở Tahiti, và bức tranh được vẽ ngay tại Paris, cách xa những hòn đảo mà nó miêu tả. Theo Wikipedia, tác phẩm mang tính tưởng tượng nhiều hơn hiện thực, một khung cảnh dựng lên từ ký ức chứ không phải vẽ tại chỗ. Wikidata ghi kích thước 66 x 87 cm. Ngày nay tranh thuộc Viện Nghệ thuật Chicago; Wikidata còn liên kết nó với bộ sưu tập của Edgar Degas, chi tiết mà Wikipedia không bàn đến.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy bắt đầu từ chính giữa, nơi tượng gỗ chạm của nữ thần Hina đứng trên một tảng đá bên bờ biển. Mọi nhân vật khác được sắp xếp đối xứng quanh bà, gần như một bức tranh thờ. Bên trái, hai người phụ nữ mang lễ vật. Bên phải, hai người khác đang múa upaupa, điệu múa Tahiti mà chính quyền thuộc địa từng tìm cách cấm. Rồi hạ mắt xuống tiền cảnh, nơi ba người tắm nằm ngồi bên mép nước. Hãy để ý các hình khối được giản lược thành mảng phẳng, rõ ràng, và màu sắc được dùng đầy kịch tính thay vì chỉ để tả thực.

Ý nghĩa và dụng ý

Ba người tắm là câu đố lặng lẽ của bức tranh. Tư thế của họ gợi ý rằng họ có thể tượng trưng cho sự sinh ra, sự sống và cái chết, nhưng Gauguin chưa bao giờ nói về họ, nên đây vẫn chỉ là một cách diễn giải. Quanh họ, khung cảnh cân bằng giữa thờ phụng và lễ hội: lễ vật một bên, điệu múa bị cấm bên kia, và nữ thần giữ vị trí trung tâm. Vì được vẽ ở Paris, tác phẩm có thể xem như một hành động hồi tưởng, một Tahiti dựng lại trong trí tưởng tượng, trật tự và lý tưởng hơn bất kỳ buổi chiều thật nào bên bờ biển.

Di sản

Mahana no atua thường được xem là tiêu biểu cho phong cách Hậu Ấn tượng của Gauguin, với hình khối giản lược và màu sắc táo bạo. Treo tại Viện Nghệ thuật Chicago, bức tranh mời người xem tự hỏi bao nhiêu phần là Tahiti và bao nhiêu phần là nỗi khát khao của chính Gauguin. Bức tranh mang nhiều tên gọi, như tên tiếng Pháp Jour de Dieu. Thế nhưng bí ẩn trung tâm của nó, ý nghĩa của ba người tắm, vẫn chưa được lời giải từ năm 1894, và có lẽ vì thế người ta cứ muốn quay lại ngắm nhìn.

Có thể bạn chưa biết

Vẽ năm 1894 tại Paris, sau lần đầu Gauguin sống ở Tahiti (Wikipedia).
Nhân vật trung tâm là tượng chạm của nữ thần Hina (Wikipedia).
Hai người bên phải múa upaupa, điệu múa chính quyền thuộc địa từng tìm cách cấm (Wikipedia).
Kích thước 66 x 87 cm; Viện Nghệ thuật Chicago (Wikidata).

Wikipedia · Wikidata