Annunciation

Một thiên thần và một thiếu nữ đứng trên bệ, được vẽ bằng hai sắc đen trắng như tượng đá đang sống dậy. Jan van Eyck làm bộ tranh nhỏ này cho việc cầu nguyện riêng, và những khung tranh vẽ giả của nó đến nay vẫn đánh lừa con mắt.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Truyền tin, đôi khi gọi là Bộ đôi Truyền tin, là tranh sơn dầu trên gỗ của bậc thầy hội họa Hà Lan sơ kỳ Jan van Eyck. Các nhà sử học nghệ thuật xác định niên đại khoảng 1433 đến 1435, còn Wikidata ghi năm 1440, nên thời điểm chính xác chưa thống nhất. Nhân vật và hình tượng rất gần với các tấm cánh ngoài của Bàn thờ Ghent mà van Eyck hoàn thành năm 1432. Vì mỗi tấm khá nhỏ, khoảng 39 x 24 cm theo Wikidata, giới nghiên cứu cho rằng tranh được đặt vẽ để cầu nguyện riêng chứ không để cử hành công khai trong nhà thờ.

Điều nên ngắm kỹ

Bên trái là Tổng lãnh thiên thần Gabriel, bên phải là Đức Trinh nữ Maria, cả hai mặc áo choàng trắng. Họ lớn quá khổ so với những căn phòng nhỏ quanh mình, một quy ước lấy từ nghệ thuật Gothic quốc tế và tranh thánh Byzantine, nơi các thánh, nhất là Đức Mẹ, vượt hẳn khung cảnh. Mỗi nhân vật đứng trên một bệ chạm khắc có chữ, trước nền đá cẩm thạch đen. Ánh sáng đậm phủ lên những nếp áo dày. Maria cầm cuốn sách thánh quen thuộc, và một con chim bồ câu lơ lửng phía trên. Dù khung cảnh lạnh như đá, tư thế và cử chỉ vẫn tự nhiên, rất con người.

Ý nghĩa và dụng ý

Cả bộ tranh được dựng như một ảo ảnh. Những lớp trắng và đen chồng lên nhau mô phỏng điêu khắc đá, khiến nhân vật như những pho tượng biết thở. Khung và gờ chỉ được vẽ là những ví dụ rất sớm của lối vẽ đánh lừa thị giác, mang dòng chữ vẽ giả ghi lời trong Phúc âm Luca. Gabriel nói: Kính chào Bà đầy ân sủng, Thiên Chúa ở cùng Bà. Maria đáp: Này tôi là tôi tớ Chúa, xin Chúa cứ làm cho tôi như lời sứ thần nói. Cuộc đối thoại như được khắc vào chính khung tranh, biến một khoảnh khắc đức tin lặng lẽ thành điều gần như chạm được.

Di sản

Nếu chấp nhận tranh là của van Eyck, đây là tác phẩm rất sớm trong sự nghiệp của ông, và hai tấm có lẽ là cánh ngoài của một bộ tranh ba tấm. Nguồn tư liệu so sánh với bức Truyền tin ở Washington, được xử lý điêu luyện hơn nhiều và có lẽ được vẽ như một tác phẩm hoàn chỉnh. Ngày nay bộ tranh thuộc Bảo tàng Thyssen-Bornemisza ở Madrid, gắn với bộ sưu tập của gia đình Thyssen-Bornemisza. Đây vẫn là dịp hiếm hoi để thấy người vẽ Bàn thờ Ghent làm việc bằng sắc xám của đá, ở kích thước của một góc cầu nguyện riêng tư.