Hans Memling

1435-1494

Hans Memling rời vùng Rhine tới Bruges và trở thành một trong những họa sĩ hàng đầu ở đó, với một xưởng vẽ đông thợ và chỗ đứng giữa những thị dân giàu nhất. Những bức chân dung điềm tĩnh trên nền phong cảnh mở của ông đã sang tận nước Ý và định hình cách cả một thế hệ vẽ gương mặt.

Xuất thân

Hans Memling, còn viết là Memlinc, sinh khoảng năm 1430 ở Seligenstadt, gần Frankfurt, thuộc vùng Trung Main; bài viết cũng nói rộng hơn rằng ông sinh ở vùng Trung Rhine và có lẽ đã trải qua thời thơ ấu ở Mainz. Ông học việc ở Mainz hoặc Cologne, nguồn không khẳng định được nơi nào. Sau đó ông chuyển tới vùng Đất Thấp và làm việc trong xưởng của Rogier van der Weyden ở Brussels, khoảng từ 1455 đến 1460. Những ghi chép xưa nhất về tranh gắn với Memling đều chỉ về triều đình Burgundy ở Brussels: bản kiểm kê năm 1524 của Margaret xứ Áo nhắc tới một bộ tranh ba tấm của Rogier mà hai cánh vẽ thiên thần do một Thầy Hans thực hiện.

Cuộc đời và những bước ngoặt

Năm 1465, Memling được nhận làm công dân Bruges, nơi ông trở thành một trong những nghệ sĩ hàng đầu và chủ một xưởng vẽ lớn. Ông cưới Anna de Valkenaere vào khoảng giữa năm 1470 và 1480, và họ có ba người con. Ông vẽ cho dòng Hiệp sĩ Bệnh viện năm 1479 và 1480, và năm 1477, khi người ta tưởng ông đã chết, thật ra ông đang có hợp đồng vẽ một bức tranh thờ cho nhà nguyện của phường hội những người bán sách. Năm 1480, tên ông nằm trong danh sách 875 thị dân giàu nhất Bruges buộc phải góp vào khoản vay do Maximilian xứ Áo huy động. Sổ của phường họa sĩ ghi tên hai học trò từng học nghề với ông. Ông mất ở Bruges ngày 11 tháng 8 năm 1494, để lại nhiều con và tài sản đáng kể.

Phong cách và kỹ thuật

Memling làm việc trong truyền thống hội họa Hà Lan sơ kỳ, phát triển từ những phong cách ông học được thời trẻ. Tranh tôn giáo của ông thường có chân dung những người đặt tranh, gồm tu sĩ, quý tộc và thị dân, chính là khách hàng của ông. Chân dung của ông đặc biệt được ưa chuộng ở Ý. Theo học giả Paula Nuttall, đóng góp riêng của ông là nền phong cảnh, một thế cân bằng trong đó cái đầu nổi lên trên nền trời yên tĩnh, còn khoảng vai được làm sống động bằng chi tiết phong cảnh phía xa. Bốn tác phẩm của ông có vẽ một tấm thảm phương Đông với họa tiết móc lặp lại, và loại thảm này nay mang tên ông: thảm Memling.

Giai thoại

Bức Phán xét cuối cùng có một trong những số phận phiêu lưu nhất của mọi bức tranh thờ. Tranh do Angelo Tani, từng đứng đầu chi nhánh Bruges của ngân hàng Medici, đặt vẽ cho một nhà nguyện gần Fiesole, và khi gập bộ tranh lại, ta thấy Tani cùng vợ quỳ cầu nguyện. Tháng 4 năm 1473, con tàu chở tranh sang Ý bị tay cướp biển được phép Paul Beneke của Danzig bắt giữ, và từ đó bức tranh ở lại Gdańsk; nay nó nằm trong Bảo tàng Quốc gia ở đó. Khoảng năm 1492, Memling nhận vẽ bức tranh thờ Najera cho một tu viện dòng Biển Đức ở Tây Ban Nha, với hình Thiên Chúa giữa các thiên thần chơi đủ loại nhạc cụ trên tầng mây và nền vàng.

Di sản

Phong cách chân dung của Memling ảnh hưởng tới nhiều họa sĩ Ý cuối thế kỷ 15, và có thể thấy rõ trong những tác phẩm như chân dung Agnolo và Maddalena Doni của Raphael. Người mua tranh ông có Hồng y Grimani và Hồng y Bembo ở Venice cùng những người đứng đầu dòng họ Medici ở Florence. Trong số tác phẩm cuối đời có Hòm thánh tích Thánh Ursula và Bộ tranh đôi Maarten van Nieuwenhove, đều ở bệnh viện Bruges, cùng một bức Đóng đinh lớn năm 1491 làm cho nhà thờ chính tòa Lübeck. Sau nhiều thế kỷ lặng lẽ, nghệ thuật của ông được tái khám phá vào thế kỷ 19 và trở nên rất được yêu thích, và du khách tới Bruges vẫn có thể ngắm nhiều tác phẩm của ông ngay gần nơi chúng ra đời.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia

hội họa Hà Lan thời kỳ đầu

Họa sĩ liên quan

Rogier van der Weyden · Jan van Eyck · Hieronymus Bosch · Pieter Bruegel the Elder

Tranh của Hans Memling