Phụ nữ đọc thư

Một thiếu phụ áo xanh đứng say sưa đọc thư, ánh sáng rọi vào nàng từ khung cửa sổ ta không bao giờ thấy. Lá thư viết gì, Vermeer giữ kín cho riêng mình.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Johannes Vermeer vẽ Thiếu phụ áo xanh đọc thư trong Thời kỳ Hoàng kim Hà Lan. Wikipedia ghi khoảng năm 1663, còn Wikidata ghi 1664. Đây là một bức tranh nhỏ, thân mật, kích thước 46,6 × 39,1 centimet. Nó thuộc một nhóm tác phẩm rất giống nhau: bố cục và dáng người gợi nhớ bức Cô gái đọc thư bên cửa sổ mở mà Vermeer vẽ năm 1657-59, và có nhiều nét chung với Người đàn bà đeo chuỗi ngọc trai cùng Người đàn bà cầm cân vẽ cùng thời. Ở đây ông trở lại một đề tài xuyên suốt sự nghiệp: một khoảnh khắc riêng tư bình thường, như việc đọc thư, lặng lẽ hé lộ điều gì đó về thân phận con người.

Điều nên ngắm kỹ

Hãy để mắt dừng lại nơi người phụ nữ áo xanh ở giữa tranh, đứng trước khung cửa sổ nằm ngay ngoài khung hình, hai tay cầm sát lá thư. Sau lưng nàng, tấm bản đồ lớn trải trên tường: Bá quốc Holland và Tây Friesland, do Balthasar Florisz. van Berckenrode vẽ, xuất bản năm 1620 và được Willem Blaeu in lại năm 1621. Vermeer vẽ nó như một bản in đơn sắc. Trên bàn trước mặt nàng thấp thoáng một hộp ngọc trai. Hãy để ý cả điều vắng mặt: trong các cảnh nội thất của Vermeer, chỉ bức này không lộ chút góc tường, sàn nhà hay trần nhà nào, khiến căn phòng như khép lại dịu dàng quanh nàng.

Ý nghĩa và dụng ý

Ta không đọc được chữ nào trong thư, nhưng căn phòng gợi ý. Tấm bản đồ phía sau được hiểu như dấu hiệu rằng thư do người chồng đang đi xa gửi về. Còn hộp ngọc trai, đôi khi là biểu tượng của sự phù phiếm, khiến người khác nghĩ đến một người tình. Dáng người tròn trịa của nàng cũng gây tranh luận: nàng có vẻ đang mang thai, bộ áo rộng có thể gợi điều đó, nhưng nhiều người cho rằng đó chỉ là thời trang đương thời, và hình ảnh phụ nữ mang thai rất hiếm trong hội họa thời kỳ này. Vermeer để ngỏ mọi khả năng, để một khoảnh khắc tĩnh lặng giữ trọn bí mật của nó.

Di sản

Bức tranh thuộc bộ sưu tập của thành phố Amsterdam từ năm 1854, nhờ di tặng của Van der Hoop. Khi Rijksmuseum mở cửa năm 1885, tranh được trưng bày tại đây và trở thành bức Vermeer đầu tiên của bảo tàng; Wikidata ghi cả Bảo tàng Amsterdam lẫn Rijksmuseum là nơi lưu giữ. Tấm bản đồ trên tường cũng có câu chuyện riêng: nó xuất hiện, với nhiều màu, trong bức Viên sĩ quan với cô gái cười, và một bản đơn sắc thật vẫn còn ở Bảo tàng Westfries tại Hoorn, chứng tỏ Vermeer vẽ một vật có thật. Ngày nay, ở Rijksmuseum, người xem vẫn có thể đứng nơi ánh sáng rơi xuống và tự hỏi nàng đang đọc tin gì.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia ghi khoảng 1663, Wikidata ghi 1664
Cảnh nội thất duy nhất của Vermeer không lộ góc tường, sàn hay trần
Bản đồ Holland và Tây Friesland xuất bản năm 1620; một bản đơn sắc còn giữ ở Bảo tàng Westfries, Hoorn
Bức Vermeer đầu tiên của Rijksmuseum, trưng bày từ năm 1885; 46,6 × 39,1 cm

Wikipedia · Wikidata