Willem van Heythuysen

Một thương nhân buôn vải ở Haarlem đứng to bằng người thật, tay chống hông, thanh kiếm cắm xuống chân, hoa hồng rơi rải rác trên đất. Frans Hals cho một người buôn bán dáng đứng của một anh hùng, và các họa sĩ đã vay mượn vẻ ngạo nghễ ấy từ đó.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Willem van Heythuysen là một thương nhân buôn vải ở Haarlem, và Frans Hals vẽ ông toàn thân trong một tư thế như trên sân khấu, tay cầm thanh kiếm dài. Bức tranh nay ở Alte Pinakothek tại Munich, thuộc Bộ sưu tập Tranh Quốc gia Bayern. Niên đại của tranh từng thay đổi: Hofstede de Groot xếp vào khoảng năm 1635, nhưng trong danh mục triển lãm quốc tế Frans Hals năm 1989, Seymour Slive cho rằng tranh được vẽ sớm hơn mười năm. Wikipedia ghi 1625 đến 1630, còn Wikidata ghi 1625.

Điều nên ngắm kỹ

Bức tranh khoảng 204 x 134 cm, nhân vật to bằng người thật. Ông đứng chân trái bước lên, thân xoay ba phần tư sang trái, đầu gần như hướng thẳng về phía ta và mắt nhìn ta. Tay trái ép vào hông; tay phải nắm chuôi kiếm, mũi kiếm chạm đất. Ông đội mũ rộng vành, đeo cổ áo xếp nếp trắng viền ren, mặc bộ trang phục xanh thẫm trang trí cầu kỳ với cổ tay ren rộng. Sau lưng ông, tấm rèm màu nâu tím phủ lên một kiến trúc kỳ ảo, bên trái mở ra một khu vườn kiểu Pháp có một đôi tình nhân, và hoa hồng nằm dưới chân.

Ý nghĩa và dụng ý

Sử gia nghệ thuật Claus Grimm nhận thấy tấm rèm giống chiếc váy óng ánh trong chân dung Aletta Hannemans của Hals, và ông xếp hai bức vào cùng một năm. Vì Heythuysen buôn vải, cả hai loại vải có thể đến từ các xưởng do ông kiểm soát, nên bức chân dung có lẽ vừa cho thấy nguồn gốc sự giàu có của ông, vừa là hình ảnh lãng mạn ông tự thấy về mình như một người độc thân. Ông quay mặt sang trái, cho thấy đây không phải tranh cặp đám cưới, vì Hals luôn đặt người vợ bên phải nhìn sang trái. Heythuysen không bao giờ lấy vợ và qua đời khi vẫn độc thân.

Di sản

Bức tranh được ghi nhận lần đầu bởi Adriaan Loosjes, người nhắc tới nó trong bài tôn vinh Hals năm 1789, khi tranh thuộc bộ sưu tập của Gerrit Willem van Oosten de Bruyn. Sau đó Ernst Wilhelm Moes đưa tranh vào bộ Iconographia Batavia. Tranh truyền cảm hứng không chỉ cho thơ của Loosjes. Judith Leyster vẽ một bản sao ngay thời ấy nhưng đổi thanh kiếm thành cây gậy chống. Nhiều người về sau đã hóa trang và đứng theo dáng này, và gần đây nhất Kehinde Wiley vẽ một chàng trai da đen trong đúng tư thế ấy.