Still Life with Profile of Laval

Gương mặt một họa sĩ trẻ, bị cắt ngang ở mép tranh, chăm chú nhìn một chiếc bình đất nung kỳ quặc giữa đám trái cây. Chiếc bình do chính Gauguin làm, và câu đố cũng vậy.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Gauguin vẽ bức tranh này năm 1886. Mùa hè năm ấy ông gặp Charles Laval, một họa sĩ trẻ hơn, người sớm trở thành học trò của ông. Chiếc bình gốm trong tranh giúp xác định tranh được vẽ rất muộn trong năm 1886, sau khi Gauguin trở về Paris, vì chiếc bình được làm ra ít nhất là từ tháng 10. Gauguin rất coi trọng những thử nghiệm gốm của mình, vừa như tác phẩm nghệ thuật vừa như nguồn thu nhập, và từng viết cho vợ là Mette về chính chiếc bình này. Ngày nay không ai tìm thấy nó, có thể nó đã bị phá hủy.

Điều nên ngắm kỹ

Bức tranh nửa là chân dung, nửa là tĩnh vật. Laval hiện ra nghiêng ở mép tranh, gương mặt bị cắt ngang đột ngột. Trước mặt anh là trái cây và những đồ vật khác, và giữa chúng là chiếc bình gốm lạ do Gauguin làm, mà Laval nhìn với vẻ thắc mắc. Hãy để ý những nét cọ song song trên trái cây và cách bày biện tĩnh vật: chúng gợi nhớ Paul Cézanne. Còn lối cắt khung sắc, lệch tâm ở gương mặt là lời tri ân bố cục của Edgar Degas.

Ý nghĩa và dụng ý

Gauguin cố ý trích dẫn hai nghệ sĩ được ngưỡng mộ nhất của đời sống hiện đại và tĩnh vật, Degas và Cézanne, rồi từ chối hòa giải họ. Ông để họ rời rạc, thậm chí lạc điệu, và tự chen mình vào qua chiếc bình, một sự xen ngang kỳ quặc mà ông gọi là một quái vật. Đây là bức đầu tiên trong loạt tranh của ông về những thử thách của sáng tạo. Ánh nhìn chăm chăm của Laval vào chiếc bình của thầy cho thấy vai trò học trò, và anh đứng thay cho người xem, cố đoán bước đi tiếp theo của Gauguin.

Di sản

Bức tranh thuộc về nhóm Pont-Aven, nơi Gauguin, Laval và Émile Bernard cùng làm việc. Van Gogh gợi ý nhóm nhỏ này trao đổi chân dung với nhau để vun đắp tình thân, một truyền thống gọi là Freundschaftsbild, và khi vẽ nhau bằng những phong cách mới, họ tuyên bố rời bỏ chủ nghĩa tự nhiên để đến với chủ nghĩa Tượng trưng. Năm 1998 Bảo tàng Nghệ thuật Indianapolis mua tác phẩm này trong một nhóm tranh của Gauguin và nhóm Pont-Aven do nhà sưu tập Thụy Sĩ Samuel Josefowitz gom góp trong những năm 1950 và 1960. Tranh treo ở đó với số hiệu 1998.167.