Frans Hals · 1650

Một người đàn ông mỉm cười dưới vành mũ đen rộng, nghiêng về phía ta như tựa vào bậu cửa sổ. Bức chân dung từng bị đưa sang Nga, được trả về, bị đánh cắp năm 1979 và chỉ trở lại Gotha bốn mươi năm sau.
Không ai biết người đàn ông này là ai, và bức tranh không có tên gốc, chữ ký hay ngày tháng. Công tước Ernest II xứ Saxe-Gotha-Altenburg mua tranh cho bộ sưu tập ở Gotha năm 1804, khi ấy tranh được gán cho Thomas de Keyser. Các nhà nghiên cứu về sau, từ Schneider năm 1854 đến Valentiner năm 1923, đều cho là của Frans Hals. Niên đại vẫn chưa thống nhất: Hofstede de Groot đề xuất khoảng 1630 đến 1635, Valentiner 1631 đến 1633 hoặc sớm hơn đôi chút, Katja Kleinert 1625 đến 1630. Trong khi đó Wikidata ghi năm 1650.
Người mẫu được vẽ nửa người, trông chừng ba mươi tuổi, má hồng, mũi thẳng, có ria mép và một chòm râu nhỏ dưới môi. Ông xoay ba phần tư sang phải, mỉm cười, đặt tay phải lên ngực và như tì khuỷu tay lên khung tranh, tựa hồ bước ra khỏi không gian của mình để đến gần ta. Ông mặc áo chẽn đen, áo choàng lụa đen trơn, cổ áo lật bằng vải lanh xếp nếp trắng và chiếc mũ dạ vành rộng trên nền xám. Áo choàng được vẽ nhanh bằng những nét cọ rộng không hòa trộn, lối vẽ phóng khoáng làm nên sức sống trong tranh Hals.
Ở Hà Lan thời ấy, trang phục đen là thời thượng với giới chuyên môn và quan tòa, gợi sự nghiêm trang và tiết độ, còn chiếc mũ đen lớn thể hiện sự tự tin. Hals nổi tiếng về tài vẽ màu đen; Van Gogh sau này viết cho em trai Theo rằng Hals có tới hai mươi bảy sắc đen. Cổ áo lật là lựa chọn thay cho cổ xếp cối xay cứng nhắc, và đường ren khiêm tốn ở cổ tay là kiểu người Mennonite hay mặc. Hofstede de Groot từng tự hỏi đây có phải chân dung tự họa, còn Kleinert nhận xét bức tranh sinh động lạ thường so với chân dung cùng thời.
Năm 1945, chính quyền Liên Xô lấy bức tranh từ kho ở Reinhardsbrunn và gửi sang Nga; tranh được trả về Gotha năm 1958. Rạng sáng 14 tháng 12 năm 1979, kẻ trộm đột nhập cung điện Friedenstein, lấy tranh cùng bốn bức danh họa khác, vụ trộm nghệ thuật lớn nhất ở Đông Đức. Manh mối nguội lạnh cho đến khi một luật sư liên hệ với thị trưởng Gotha năm 2018, và năm bức tranh được trao trả ngày 12 tháng 9 năm 2019. Sau đó các kiểm nghiệm tại phòng thí nghiệm Rathgen ở Berlin giúp bảo tàng khẳng định đây là tranh của chính Hals, dù Seymour Slive từng xem việc gán tác giả là đáng ngờ.
Frans Hals (1591-1666)
A Militiaman Holding a Berkemeyer, Known as the ‘Merry Drinker’ - Frans Hals (1620s)
Laughing Cavalier - Frans Hals (1624)
Gipsy Girl - Frans Hals (1628)
Malle Babbe - Frans Hals (1640s)
Willem van Heythuysen - Frans Hals (1625)
Militia Company of District XI under the Command of Captain Reynier Reael - Frans Hals (1630s)
Jester with lute - Frans Hals (1623)
Merrymakers at Shrovetide - Frans Hals (1610s)
Đội tuần đêm - Rembrandt van Rijn (1642)
Chân dung tự họa - Rembrandt van Rijn (1659)
Thiếu nữ đeo hoa tai ngọc trai - Johannes Vermeer (1665)
Cô hầu rót sữa - Johannes Vermeer (c. 1658)
The Feast of Saint Nicholas - Jan Steen (1660s)
Girl eating oysters - Jan Steen (1658)
The Windmill at Wijk bij Duurstede - Jacob van Ruisdael (1670)
The Jewish Cemetery - Jacob van Ruisdael (1650s)
The Courtyard of a House in Delft - Pieter de Hooch (1658)
A Woman Peeling Apples - Pieter de Hooch (1663)