Mistress and Maid

Một lá thư vừa đến, và người phu nhân đưa đầu ngón tay lên cằm, môi hé mở, băn khoăn. Cô hầu nghiêng người ra từ bóng tối. Vermeer để chúng ta, cũng như họ, chờ xem lá thư nói gì.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Vermeer vẽ Phu nhân và người hầu gái khoảng năm 1666 đến 1667 tại Delft, thành phố ông sống và làm việc suốt đời. Wikipedia ghi khoảng năm 1667 và cũng ghi 1666 đến 1667, còn Wikidata ghi 1666. Ông vẽ chậm, mỗi năm hai đến ba bức, và ngày nay chỉ khoảng 35 tác phẩm của ông được biết đến. Thư từ là đề tài lặp lại trong tranh ông những năm 1660. Ở các bức trước như Thiếu phụ áo xanh đọc thư, người phụ nữ ở một mình với lá thư; ở đây có thêm nhân vật thứ hai, người hầu gái, và đó là điều mới mẻ.

Điều nên ngắm kỹ

Người phu nhân ngồi bên bàn trong chiếc áo khoác vàng viền lông, đeo ngọc trai ở tai và cổ, dấu hiệu địa vị thời bấy giờ. Màu vàng được quét bằng những nét cọ dài với sắc vàng chì thiếc, phần bóng được định hình rõ ràng. Màu xanh trở lại trên khăn bàn lụa và tạp dề của cô hầu. Ánh sáng đến từ bên trái và rơi trên gương mặt phu nhân; ánh nhìn của bà trầm tư, đầu ngón tay đưa lên cằm như đang hỏi. Phía sau, Vermeer dùng một nền tối, như ở bức Thiếu nữ đeo hoa tai ngọc trai, để hai người phụ nữ nổi bật mà không gì làm ta xao lãng.

Ý nghĩa và dụng ý

Bức tranh cho thấy một khoảnh khắc thường ngày, một lá thư được trao bên bàn viết, nhưng cử chỉ và nét mặt của hai người phụ nữ gợi sự lo âu về những gì nó có thể chứa. Vermeer không trả lời. Ta không thấy chữ, chỉ thấy quãng lặng trước khi đọc hoặc ngay sau đó, và hai gương mặt đang phản ứng. Đây là đề tài quen thuộc của Vermeer, một người phụ nữ trong không gian gia đình yên tĩnh, với cặp màu vàng và xanh ông ưa thích, nhưng cuộc đối thoại giữa chủ và tớ tạo nên một sự căng thẳng hiếm thấy ở những bức chỉ có một nhân vật.

Di sản

Phu nhân và người hầu gái hiện ở Bộ sưu tập Frick tại New York, nơi cũng giữ bức Sĩ quan và cô gái đang cười và Cô gái bị ngắt quãng khi chơi nhạc của Vermeer. Wikipedia ghi rằng bức tranh được bảo quản tốt. Vermeer mất năm 1675 khi mới 43 tuổi, trong cảnh nợ nần, một phần vì nhịp vẽ chậm khiến ông không giàu lên khi còn sống. Ngày nay khối tác phẩm nhỏ bé của ông được nâng niu, và tấm tranh này, với lá thư chưa có lời đáp, vẫn là một ví dụ rõ nhất cho tình yêu của ông với màu vàng, màu xanh và những người phụ nữ được bắt lại trong một khoảnh khắc riêng tư.