Merahi metua no Tehamana

Paul Gauguin · 1893

Merahi metua no Tehamana - Paul Gauguin

Một thiếu nữ Tahiti mặc áo truyền giáo cổ cao, tay cầm quạt lá cọ, ánh nhìn khó đoán. Sau lưng cô là một tượng thần, hai cái đầu ma quỷ và những ký tự bịa ra. Gauguin vẽ cô năm 1893, và bức chân dung đến nay vẫn đặt ra những câu hỏi khó.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Teha'amana là vahine, người vợ bản xứ, của Gauguin trong chuyến đầu tiên ông ở Tahiti từ 1891 đến 1893. Cuộc hôn nhân được sắp đặt và hoàn tất chỉ trong một buổi chiều, và Gauguin nói cô mới mười ba tuổi; không có giấy khai sinh nào còn lại, nhưng nhiều khả năng cô mới ở tuổi đầu thiếu niên. Gia đình cô đến từ Rarotonga, và cô sinh ra ở Huahine. Trong cuốn Noa Noa, Gauguin gọi cô là Tehura. Ngày 14 tháng 6 năm 1893 cô ra bến tiễn ông. Khi ông quay lại năm 1895 cô đã tái giá, và cô mất ở Mataiea năm 1918 trong đại dịch cúm Tây Ban Nha.

Điều nên ngắm kỹ

Dòng chữ dưới tượng thần ghi MERAHI METUA NO TEHAMANA, Teha'amana có nhiều cha mẹ, ám chỉ việc cô có cả cha mẹ nuôi lẫn cha mẹ ruột theo tục lệ Tahiti. Cô mặc bộ đồ đẹp nhất để đi lễ nhà thờ, cầm chiếc quạt lá cọ đan, biểu tượng của vẻ đẹp, và bông hoa tiare đỏ bên tai trái cho biết cô đã có chồng. Hai quả xoài chín đặt trên chiếc bàn thấp bên phải cô. Các ký tự sau đầu cô bắt chước chữ Rongorongo của đảo Phục Sinh, dù những mẫu Gauguin vẽ đều là tưởng tượng. Một người dân từng biết cô còn nhận ra vết sẹo trên mắt phải của cô.

Ý nghĩa và dụng ý

Tượng thần được cho là nữ thần Hina, còn hai cái đầu lơ lửng trên vai cô là ác thần, gợi một cuộc đối thoại giữa thiện và ác, hay giữa sống và chết. Những ký tự chưa ai giải mã có lẽ nhấn mạnh việc Gauguin thấy văn hóa Tahiti khó thấu hiểu, và trong Noa Noa ông cũng nói chính Teha'amana là người khó thấu hiểu, có lẽ vì thế cô mang nét mặt kiểu nàng Mona Lisa. Nhà nhân học Bengt Danielsson xem đây là bức chân dung từ biệt. Ông cũng chỉ ra chuyện cô kể thần thoại cổ cho Gauguin nghe là hư cấu: cô theo đạo Cơ Đốc, và những thần thoại ấy vốn bị giấu kín với phụ nữ.

Di sản

Sau cuộc bán tranh của Gauguin năm 1895 ở Hotel Drouot, bức chân dung về tay Daniel de Monfreid, người ủng hộ ông nhiệt thành nhất, cho thấy nó có giá trị tình cảm với họa sĩ. Ngày nay tranh treo ở Viện Nghệ thuật Chicago. Teha'amana cũng được cho là người mẫu của bức Hồn người chết canh giữ, và một tượng đầu được biết là chân dung cô. Danielsson tìm ra rằng sau này cô từ chối quay lại với Gauguin vì ghê sợ bệnh tật của ông. Ngôi mộ của cô ở Mataiea không nhắc gì đến ông, một lời nhắc lặng lẽ rằng cuộc đời cô vẫn tiếp diễn bên ngoài câu chuyện của ông.

Có thể bạn chưa biết

Wikipedia · Wikidata

Về họa sĩ

Paul Gauguin (1848-1903)

chân dung · hoa · Viện Nghệ thuật Chicago · Quạt

Tranh khác của Paul Gauguin

Tranh của các họa sĩ liên quan