Le Lit

Hai mái đầu tựa trên gối trắng, hai người phụ nữ nhìn nhau, thân hình khuất dưới cả núi chăn gối. Trong Chiếc giường, Toulouse-Lautrec biến một cảnh trong nhà thổ Paris thành một trong những bức tranh dịu dàng nhất sự nghiệp của mình.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Toulouse-Lautrec say mê đời sống về đêm của Paris, và suốt thập niên 1890 ông ngày càng dành nhiều thời gian vẽ sinh hoạt thường ngày trong các nhà thổ hợp pháp, những maisons closes. Năm 1892 ông được đặt vẽ tranh cho phòng khách của một nhà thổ trên phố d'Ambroise. Ông quan sát ngôi nhà, những người sống ở đó và khách đến, cả lúc làm việc lẫn những lúc yên tĩnh, và vẽ mười sáu bức chân dung các cô gái. Chiếc giường, vẽ khoảng năm 1892, ra đời từ giai đoạn quan sát gần gũi ấy. Dữ liệu bộ sưu tập của chúng tôi chỉ ghi thập niên 1890, còn nguồn tư liệu ghi khoảng năm 1892.

Điều nên ngắm kỹ

Hai người phụ nữ nằm trên giường, nhìn nhau. Chỉ có hai mái đầu hiện ra, kề bên nhau, còn thân hình chìm dưới đống chăn gối. Ga giường trắng nổi bật trên tấm khăn phủ đỏ, trên đầu giường và bức tường phía sau. Một thứ ánh sáng ấm áp tràn khắp cảnh, có lẽ là ánh hồng buổi sáng, có lẽ là ngọn đèn khí. Tác phẩm vẽ bằng sơn dầu trên bìa cứng dán trên gỗ, khoảng 53,5 x 70 cm. Đây là một trong bốn bức tranh cùng thời vẽ người nằm trên giường, thường được hiểu là các cặp đôi đồng tính nữ.

Ý nghĩa và dụng ý

Điều đập vào mắt là sự lặng lẽ của cảnh tượng. Nguồn tư liệu mô tả những bức tranh nhà thổ này là sự quan sát gần gũi, thân mật với lòng trắc ẩn dành cho những người phụ nữ, không hề giật gân hay tò mò soi mói. Không có gì ở đây được dàn dựng cho khách. Hai con người chia sẻ hơi ấm và giấc nghỉ, và ánh mắt họ dành cho nhau là toàn bộ đề tài. Bằng cách giấu thân hình và chỉ giữ lại gương mặt, Lautrec vẽ về sự gần gũi chứ không phải sự phô bày, một khoảnh khắc riêng tư ở nơi thường chỉ được vẽ qua con mắt của khách đến.

Di sản

Bức tranh được trưng bày ở Paris tại phòng tranh Le Barc de Boutteville trong triển lãm lần thứ ba của các họa sĩ Ấn tượng và Tượng trưng, từ ngày 15 tháng 11 năm 1892 đến khoảng tháng 2 năm 1893. Tranh thuộc về nhà sưu tầm Roger Marx; sau khi ông mất vào tháng 12 năm 1913, năm 1914 tranh về tay một nhà sưu tầm khác là Antonin Personnaz. Khi Personnaz mất vào tháng 12 năm 1936, tranh được tặng cho nhà nước Pháp năm 1937. Tranh treo đầu tiên ở Louvre và chuyển về Bảo tàng Orsay năm 1986. Một tác phẩm liên quan, Trên giường, nụ hôn, thể hiện hai người phụ nữ hôn nhau.