La Femme à la cafetière

Một người phụ nữ lớn tuổi mặc váy xanh ngồi thẳng, nghiêm nghị bên chiếc bình cà phê và cái tách, đôi bàn tay lao động hiện rõ. Cezanne vẽ bà vững chãi như một bức tĩnh vật, một bước lặng lẽ hướng tới trường phái Lập thể.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Cezanne vẽ bức sơn dầu này, khoảng 130,5 x 96,5 cm, trong khoảng 1890 đến 1895, những năm chín muồi của ông; Wikidata ghi 1895. Người mẫu có lẽ là một trong những người giúp việc ở Jas de Bouffan, ngôi nhà của gia đình Cezanne gần Aix-en-Provence. Cũng như trong loạt Những người chơi bài, nhân vật bám rễ sâu vào khung cảnh của mình. Tranh hiện ở Bảo tàng Orsay, Paris.

Điều nên ngắm kỹ

Bà ngồi trong nhà trên một thứ gì đó ta không thấy, nửa ngồi nửa đứng, mặc màu xanh, gương mặt khép kín và nghiêm khắc. Bài viết liên hệ nét mặt này với những Đức Mẹ mộc mạc, trang nghiêm của Piero della Francesca và với các tượng bán thân thời Phục Hưng. Bà có vẻ hơi ngạc nhiên và ngượng ngùng khi ngồi làm mẫu, nhưng vẫn áp đặt sự hiện diện và vẻ bí ẩn của mình. Phía sau là những tấm ván của một món đồ gỗ và, bên trái, những bông hoa không đều trên giấy dán tường. Cả dáng người nằm gọn trong một hình tam giác, và đôi bàn tay lộ ra cho thấy một đời lao động.

Ý nghĩa và dụng ý

Cezanne không nhắm đến sự giống hệt như ảnh chụp. Ông thử nghiệm những quy luật của hội họa riêng mình, dựng nên sự thật bằng phương tiện nghệ thuật của chính ông, ở đỉnh cao giai đoạn kiến tạo. Các đường thẳng đứng nghiêm ngặt của đồ vật bên phải đối lại những đường đứng hơi nghiêng của nền bên trái. Người phụ nữ gây cùng ấn tượng như tĩnh vật trên bàn, trong một bố cục chặt chẽ với hình khối đơn giản hóa, hình học hóa và nhiều điểm nhìn báo trước trường phái Lập thể, đúng như lời ông khuyên hãy diễn tả thiên nhiên bằng hình trụ, hình cầu và hình nón.

Di sản

Bức tranh đã truyền cảm hứng cho nghệ sĩ khác. Năm 1989, Bob Wilson làm một tác phẩm video dài sáu phút mang tên La Femme a la cafetiere, với Suzushi Hanayagi và Consuelo de Haviland, do La Sept và INA sản xuất. Tranh nằm trong số các tác phẩm Pháp trưng bày tại Triển lãm Thế giới 2010 ở Thượng Hải, và có mặt trong triển lãm Lập thể ở Trung tâm Pompidou, Paris năm 2018 đến 2019, cho thấy tranh được xem như cây cầu nối Cezanne với nền nghệ thuật sau ông.