Pyramid of Skulls

Bốn chiếc sọ người xếp thành kim tự tháp, đặt sát đến mức như muốn trồi ra khỏi mặt tranh. Những năm cuối đời, Cézanne dùng lối tĩnh vật lặng lẽ của mình để nhìn thẳng vào cái chết, và tương truyền ông từng thốt lên rằng vẽ một chiếc sọ đẹp biết bao.

Câu chuyện phía sau bức tranh

Sống cô lập trong thập niên cuối đời, Cézanne thường viết về cái chết trong thư, nói rằng cuộc sống đã trở nên đơn điệu chết chóc và rằng ông đã già, sẽ không còn thời gian để thể hiện mình. Cái chết của mẹ ông ngày 25 tháng 10 năm 1897, người luôn che chở và ủng hộ ông, có thể đã thúc đẩy những suy tư ấy, và sức khỏe của chính ông cũng bắt đầu suy sụp cùng lúc. Từ 1898 đến 1905 ông vẽ nhiều tĩnh vật đầu lâu bằng sơn dầu và màu nước. Wikipedia ghi bức này khoảng năm 1901, còn Wikidata ghi 1899.

Điều nên ngắm kỹ

Bốn chiếc sọ chồng lên nhau thành hình kim tự tháp, được chiếu một thứ ánh sáng nhợt trên nền tối, và đặt rất gần người xem. Bức tranh nhỏ, khoảng 39 x 46,5 cm. Những chiếc sọ nhìn thẳng vào ta, và nguồn so sánh chúng với các bức chân dung tự họa của Cézanne: ở cả hai, vòm đầu tròn và hốc mắt thu hút ánh nhìn, còn phần dưới bị che, trong chân dung là bộ râu, ở đây là những chiếc sọ không có hàm dưới. Người bạn Joachim Gasquet nhớ lại một đống sọ mà hốc mắt điểm thêm một sắc xanh lam.

Ý nghĩa và dụng ý

Đầu lâu là lời nhắc cổ xưa về cái chết trong thể loại vanitas, và Cézanne trao cho nó một hình thức lặng lẽ, tinh tế hơn. Nhưng nguồn cũng cho rằng ông bị cuốn hút bởi khối hình của những chiếc sọ, như với trái cây và bình lọ. Ông là một người Công giáo sùng đạo, đầu lâu vốn phổ biến trong nhà người Công giáo và trong xưởng họa, và trên bệ lò sưởi của ông có ba chiếc sọ cạnh tượng Chúa bằng ngà trên thánh giá gỗ mun. Gasquet kể ông từng đọc một bài thơ bốn câu của Verlaine bên dòng sông Arc, rằng trong thế gian mỏi mệt này, tiếng cười duy nhất còn ý nghĩa là tiếng cười của những chiếc đầu lâu.

Di sản

Bức tranh được vẽ trong xưởng của Cézanne ở Aix, trước khi ông chuyển sang xưởng mới Les Lauves vào tháng 9 năm 1902. Một vị khách tháng 7 năm 1902 thấy ba chiếc sọ bóng loáng nhìn nhau trên chiếc bàn trong phòng ngủ ông, và Cézanne nhắc đến một bản vẽ rất tốt trên gác xép, nhưng không tìm ra chìa khóa và đổ lỗi cho người giúp việc. Một bức màu nước tương tự, Ba chiếc sọ, nằm ở Viện Nghệ thuật Chicago. Sử gia Françoise Cachin viết rằng những gương mặt xương ấy gần như tấn công người xem, và loạt tranh đầu lâu về sau truyền cảm hứng cho Pablo Picasso và Andy Warhol.